Βαφτιστικά Ονόματα στο Μαυρονέρι
Τα ονόματα στο Μαυρονέρι δεν ήταν ποτέ απλές λέξεις ,αλλά ιστορίες που ταξίδευαν από γενιά σε γενιά . Ήταν γέφυρες μνήμης και δεσμοί με το παρελθόν . Κάθε βάφτιση ήταν ένα τελετουργικό τιμής , μια υπόσχεση ότι οι ψυχές των προγόνων θα ζούσαν μέσα από το όνομα που θα έπαιρνε το παιδί .
Η νουνά ή ο νουνός ,κρατώντας το παιδί στην αγκαλιά τους , έδιναν το όνομα . Τις περισσότερες φορές ήταν του παππού και τής γιαγιάς, αλλά αρκετές φορές έκαναν την έκπληξη , βάζοντας δικό τους όνομα.
Στο Μαυρονέρι ,όμως, υπήρχε , κάτι πιο ξεχωριστό . Η συνήθεια να δίνονται ονόματα προπαππούδων ή προγιαγιάδων , ιδιαίτερα αν οι παππούδες ζούσαν .
Η δοξασία αυτή είχε ριζώσει βαθιά στις καρδιές των Μαυρονεριωτών. Δεν ήθελαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες να βάλουν το όνομα τους γιατί υπήρχε η δοξασία ότι αν είναι εν ζωή και μπει το ονόμά τους, θα πεθάνουν ! Το πρώτο αγόρι ή το πρώτο κορίτσι έπαιρνε το όνομα από την πλευρά του πατέρα . Όχι των γονιών του πατέρα που ήταν εν ζωή αλλά των παππούδων του πατέρα . Το να δίνουν ονόματα των προπαππούδων ήταν το συνηθισμένο στην Μαυρονεριώτικη κοινωνία . Αν κάποιοι πρόγονοι είχαν πεθάνει τότε έδιναν το όνομα των παππούδων.
Αυτό που πίστευαν, ότι δηλαδή θα πέθαινε ο παππούς μετά την ονοματοδοσία συνέβη δύο -τρεις φορές και τούς τρόμαξε ! Έτσι έγινε δοξασία !
Γεγονός σχετικό ήταν όταν βαφτίστηκε το 1931 ο Σάββας Παπαδόπουλος γιος του Θόδωρου, ο γνωστός σε όλους Σαββούλης , γεννηθείς το 1930 και πήρε το όνομα του παππού Σάββα . Την χρονιά εκείνη ο παππούς Σάββας πέθανε και έτσι ενισχύθηκε αυτή η δοξασία και απέκτησε την βαρύτητα της αλήθειας .
Όμως ,η ζωή στο Μαυρονέρι , είχε και τις παραξενιές της
Παρατηρήθηκε και το φαινόμενο η μαμά να μην ήθελε το όνομα της βάφτισης και να αποκαλούσε το παιδί της με δικό της όνομα .
Γνωρίζω την Δέσποινα του Χάμπου Παπαδόπουλου που έγινε Τασούλα , την Νίνα του Άβελ που έγινε Μαιρούλα ,τον Νίκο τον Θεοδωρίδη του Τοντόρ που έγινε Γιάννης , τον Θανάση τον Κεσίδη που έγινε Τάσος, τον Τριαντάφυλλο τον Κορβανίδη που έγινε Νίκος, την Ταμάρα Παπαδόπουλου του Λάζου που ήταν Ευδοξία !
Κάποια ονόματα των Μαυρονεριωτών αντρικά και γυναικεία κρατούσαν την σοφία της Παλαιάς Διαθήκης και κάποια άλλα κουβαλούσαν την αρχοντιά της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς.
Το όνομα δεν έμενε όπως ήταν αλλά άλλαζε και προσαρμοζόταν στην γλώσσα .
‘Ετσι έχουμε Νικόλαος (Νικούσης ), Ιωάννης ( Γιάννος , Γιάννες , Γιαγκούλης ) , Γιώργος (Γιωρίκας , Γιόκος ) , Αθανάσιος (Θανάσης , Θανασούλης ), Θεόδωρος (Θοδωρίκας , Τοντόρ) , Χαράλαμπος ( Χάμπος , Χάμπον, Λάμπης ,Χάρης ) , Ιορδάνης ( Γιορδάνης, Γιορδανάκης),Παναγιώτης (Πάνος , Πανούλης ) , Δημήτρης ( Μήτσος , Τιμούς ,Ντιμίτ), Κωνσταντίνος (Κωνσταντής , Κουστούλης ,
Κώτσος ) , Μιχαήλ (Μουσαήλ , Μουσαήλος)
Από την Βίβλο είναι Ισαάκ, Αβραάμ , Ιωσήφ , Θωμάς , Παύλος (Παυλίκας),Παύλες ) , Αδάμ , Λάζαρος(Λάζος ,Λαζίκας ) , Σεραφείμ ( Σαράφης ) ,Βενιαμίν (Βένος , Βενάκης) , Αζαρίας (Άζος) , Γαβριήλ Γάβρος ), και το σπάνιο Άβελ (Αβέλης).
Επίσης το όνομα Μύρων , Αγάπιος και Μάριος συνηθίζονταν .
Άλλα ονόματα είναι : Ιγνάτιος , Αχιλλέας , Σάββας ( Σαββίκος , Σαββούλης ) , Αριστείδης (Αρίκος) , Ηρακλής ( Ηράκλης ) , Αρσένιος , Αναστάσιος ( Ανέστης ) και το κανονικό Ανέστης , Φώτιος , Γρηγόριος ( Γοργόρ ), Πολυχρόνης (Πόλος , Πόλης ,Χρόνης ) , Συμεών (Σίμκος , Σιμωνάκης , Σόμκας ) , Χρήστος , Εμμανουήλ ( Μανώλης ), Κλημέντιος ,Αντώνης , Αλέξιος , Σοφρώνιος, Γεράσιμος , Ευγένιος , Ιάκωβος , Περικλής , Τιμολέων , Ζαχαρίας , Σταμάτης , Ιλαρίων , Μηνάς , Νικήτας , Βασίλης , Θεοφάνης ( Φάνης ) , Κίμων , Φίλιππος .
Τα γυναικεία βαφτιστικά ονόματα είναι : Παρθένα , Συμέλα , Τατιανή , Ζωή , Ελισσάβετ ( Ελίκω , Έλλη , Λισάφ) , Σοφία ( Τσόφα ,Σόφκα ) , Παναγιώτα , Αθηνά , Χριστίνα , Φωτεινή , Αγαθή , Όλγα , Ευμορφίλη, Ξανθούλα , Μαρία , Ελένη( Έλλη) , Στυλιανή (Στάλα , Στέλλα ) , Ευλαμπία, Αγγελική (Αγγέλη ) , Ανατολή ( Τόλη ), Δήμητρα ( Τρούλα ), Αναστασία ( Νάστα ) , Ευτυχία , Πελαγία , Βασιλική , Ζηνοβία (Ζήνα ) Ευρυδίκη , Φρειδερίκη (Φρίντα ) , Αστέρω , Βαρβάρα , Αφροδίτη, Μαρίνα , Διαμάντω , Χαρίκλεια( Χαρίκλη), Αλκμήνη , Ισμήνη , Σοφία , Αφροδίτη ( ‘Αφρω ) , Σωτηρία , Εριφύλλη, Ευανθία , Αμαλία (Μάλι ), Κωνσταντία , Στυλιανή ( Στάλα ), Αλεξάνδρα (Αλεξάντρα) ,Σταυρούλα , Ευγενία (Ευγένη ) , Μαριάνθη , Αγνή , Ευθυμία ( Θύμη , Θυμίτσα ) , Ευτέρπη , Ρεβέκκα, Πελαγία ( Πελάν και Πελούς ),
Και τα σπάνια Νίνα , Αυγή , Κλεονίκη (Κλίω ) , Κλάρα , Ραχήλ , Ταμάρα , Ησαΐα , Λουκερίνα ( η γιαγιά Λούκη ), Εγνωσία , Σουσάνα ή Σουζάνα ( Σουσούκ), Χιόνα ( Σσόνα ), Καλυψώ, Θέκλα ,
Περνώντας τα χρόνια οι Μαυρονεριώτες έδιναν τα ονόματα των παππούδων ως μια πρακτική που έχει διαφορετικές συναισθηματικές προεκτάσεις για τον καθένα !
‘Έδιναν και δίνουν τα ονόματα των γονιών τους στα παιδιά τους ως ελάχιστο φόρο τιμής στον άνθρωπο στον οποίο οφείλουν αυτό που είναι σήμερα . Έτσι τα ονόματα ήταν η γέφυρα ανάμεσα σε εκείνους που που έφυγαν κι αυτούς που έρχονταν. Οι Μαυρονεριώτες το έδιναν σαν ευχαριστία στους προγόνους που τους δίδαξαν τι σημαίνει αγάπη , μνήμη και οικογένεια .
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2023