Η Καμπάνα του Κάρς
Οι Έλληνες Πόντιοι του Καυκάσου ζούσαν στις περιοχές του Αρνταχάν,την γνωστή Βυζαντινή Αρτάνη , του Ερζερούμ ,που ήταν η Θεοδοσιούπολη και του Καρς. Στην περιφέρεια του Καρς ζούσαν επί Ρωσικής Αυτοκρατορίας μεταξύ 1878 – 1917 Έλληνες Πόντιοι . Στην πόλη του Καρς ζούσαν 60 χιλιάδες Έλληνες και στα χωριά του Κυβερνείου του Καρς ζούσαν 5 χιλιάδες . Μεγάλες πόλεις του Κυβερνείου του Καρς ήταν το Καρς , το Αρνταχάν , το Καγκισμάν , η Όλτη.
Αυτές οι περιοχές του Κάρς είναι οι Πατρίδες ενός μέρους των προσφύγων Μαυρονεριωτών . Έξω από τα γεωγραφικά όρια του Ιστορικού Πόντου, το Καρς, αποτέλεσε μεταγενέστερα αποικία των Ελλήνων του Πόντου .
Στην πόλη του Καρς υπήρχε ο Καθεδρικός Ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος και ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου. Η καμπάνα , ο κώδωνας του Καρς, ήταν δώρο του τσάρου Νικολάου του Β’ της Ρωσίας, του τελευταίου της Δυναστείας των Ρομανώφ , στον καλλιμάρμαρο ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος.Αυτόν τον μεγαλοπρεπή ναό κατάφεραν να χτίσουν οι Έλληνες Πόντιοι Καυκάσιοι του Καρς, στα πρώτα είκοσι χρόνια που βρέθηκαν εκεί .Η καμπάνα είχε μήκος 1,5 μέτρο και βάρος 2808 οκάδες ή 4 τόνους . Αποτελούνταν από χαλκό και ορείχαλκο .Πάνω της είχε την εικόνα με την Παναγία και τον Χριστό, τον Άγιο Γεώργιο και την Μεταμόρφωση του Σωτήρος με τα εξαπτέρυγα .
Ο ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος ήταν το καμάρι των Ελλήνων της περιοχής και όταν ηχούσε ακουγόταν σε μεγάλη απόσταση .
Μετά το 1917 στην Οκτωβριανή Επανάσταση η Ρωσία αποσύρθηκε από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και οι Ρώσοι έφυγαν από την περιοχή .
Έτσι οι Πόντιοι έμειναν εκτεθειμένοι αφού η περιοχή περιήλθε στους Τούρκους , μετά στους Ρώσους και μετά πάλι στους Τούρκους .
Η μετοίκηση των Ελλήνων του Καυκάσου έγινε 2-3 χρόνια πριν την Μικρασιατική Καταστροφή, όπου, από το λιμάνι Βατούμ, ήρθαν στην Ελλάδα. Οι Έλληνες του Καρς όπως και όλοι οι Έλληνες δεν άφησαν τα ιερά τους κειμήλια και κρυμμένα μέσα σε ρούχα τα μετέφεραν στην Ελλάδα.
Η καμπάνα του Καρς, που καλούσε τους πιστούς σε προσευχή , κάποια μέρα αντήχησε για τελευταία φορά στους λόφους της ιστορικής αυτής πόλης . Αυτή η καμπάνα δεν ήταν απλώς ένα μέταλλο , ήταν η καρδιά του Καρς , ένα σύμβολο των προσφύγων Ποντίων και του πολιτισμού τους .
Έτσι φόρτωσαν την καμπάνα στο τρένο και από εκεί αφού βγήκαν στην Τυφλίδα έφτασαν στο λιμάνι Βατούμ και μετά με το πλοίο στην Θεσσαλονίκη . Κατά την μεταφορά της το γλωσσίδι της δυστυχώς έπεσε στην θάλασσα .
Στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης έμεινε μέχρι το 1929 για 2-3 χρόνια και μετά από τους Συλλόγους Ποντίων Θεσσαλονίκης , αφού πέθαναν αυτοί που την συνόδευαν, πουλήθηκε στους Καυκάσιους Συλλόγους του Κιλκίς .Εδώ στην πόλη του Κιλκίς έφτασε από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης με το τρένο και με τα κάρα την ανέβασαν στον λόφο του Αγίου Γεωργίου στον ομώνυμο ναό. Είχαν φτιάξει και καινούργιο γλωσσίδι και χτυπούσε δυνατά .
Την δεκαετία του 1940 την κατέβασαν από τον Άγιο Γεώργιο και την μετέφεραν στην Μητρόπολη Κιλκίς στον Ναό της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Εκεί η καμπάνα ράγισε . Και ράγισε και η καρδιά των Καρσλήδων .
Ο ήχος της δεν ήταν ο γνωστός καθαρός , δυνατός που ακουγόταν όταν καλούσε τους πιστούς .Τότε αποφασίστηκε να την στείλουν στο χυτήριο .Από την καμπάνα αυτήν φτιάχτηκαν άλλες εφτά καμπάνες . Οι πέντε βρίσκονται στην Μητρόπολη Κιλκίς και οι δύο σε εκκλησίες της Ενορίας.
Η επιπόλαιη και αυθαίρετη αυτή απόφαση των αρμόδιων εκείνης της εποχής δυστυχώς κατέστρεψε ένα κειμήλιο ανεκτίμητης αξίας .
Αυτό το πατρογονικό αντίκρισμα κειμήλιο ξεχώριζε ως σύμβολο πίστης και ήταν κληρονομιά με θρησκευτική βαρύτητα. Η ύπαρξή του αφηγούνταν ιστορίες του παρελθόντος και αποτελούσε ιστορική μαρτυρία . Δεν δόθηκε ο σεβασμός που έπρεπε να προσδώσουν και αυτή η υλική κληρονομιά να περάσει αλώβητη κατά το μέγιστο δυνατό στις επόμενες γενιές
Πρωταρχικός στόχος των Κιλκισιωτών ήταν να διαφυλάξουν αυτό το πολύτιμο κειμήλιο. Κάτι που δυστυχώς δεν έγινε
Σταμάτησε να χτυπάει η καμπάνα του Καρς , σταμάτησε να δίνει το μήνυμα της Χριστιανοσύνης στους πιστούς, αλλά η σιωπή της δεν θα είναι αιώνια . Γιατί η μνήμη των ανθρώπων του Καρς , των προσφύγων του Πόντου , συνεχίζει να ζει στις καρδιές των απογόνων τους . Η μνήμη συνεχίζει να θυμίζει την ύπαρξη των Ελλήνων στις μακρινές αυτές χώρες του Καυκάσου και η καμπάνα όπως και η ιστορία τους , δεν θα ξεχαστεί ποτέ .