Η Καντηλανάφτισσα του Αγίου Χαραλάμπους
Στο μικρό προσφυγικό χωριό Μαυρονέρι , εκεί όπου οι άνθρωποι κουβαλούσαν στις καρδιές τους τη μνήμη της χαμένης πατρίδας, έζησε η γιαγιά Χριστίνα. Ήρθε παιδί στο Μαυρονέρι , το 1922, κοριτσάκι δώδεκα χρονών, κρατώντας σφιχτά το χέρι της μάνας τη Σουσάνας, γνωστής ως Σουσούκ. Πίσω της, στα βάθη του Καυκάσου, κοντά στο Καρς , έμενε το Χάσκιοϊ, το χωριό όπου γεννήθηκε, το χώμα που πρωτοπάτησε, οι εικόνες μιας ζωής που έμελλε να χαθεί, μα όχι να ξεχαστεί. Ήρθε στο Μαυρονέρι με τους γονείς της τον Σάββα τον Ξενίδη και την Σουσούκ και με τις αδελφές της την Σοφία αργότερα σύζυγο του Θεόδωρου Κεσίδη και την Όλγα αργότερα σύζυγο Αλέξιου Χριστοφορίδη στο διπλανό χωριό Άνω Απόστολοι .
Η Χριστίνα όταν μεγάλωσε , της έκαναν προξενιό με τον Θεοδωρίδη Θεόδωρο , πρόσφυγα επίσης, από το χωριό Χαλίφογλου του Καρς του Καυκάσου . Ο Θεόδωρος είχε μείνει ορφανός στην Πατρίδα και ήρθε στο Μαυρονέρι μαζί με τον θείο του τον Θεοδωρίδη Νικόλα , του Σόμκα τον πατέρα .
Η Χριστίνα και ο Θεόδωρος απέκτησαν πέντε παιδιά ,που το καθένα τράβηξε διαφορετικούς δρόμους στη ζωή του : * την Μαιρούλα σύζυγο του Άβελ , *τον Γιάννη , *τον Κωνσταντίνο ,* την Κλάρα και *την Ελένη . Ο άνδρας της όμως έφυγε νέος από τη ζωή στα 62 του , αφήνοντάς την να συνεχίσει την ζωή της μόνη, μέχρι τα βαθιά γεράματα.
Η γιαγιά Χριστίνα έγινε γυναίκα μέσα στην προσφυγιά, αλλά η ψυχή της παρέμεινε γεμάτη από το φως της πατρίδας. Είχε φωνή που έμοιαζε με μελωδία και όταν έψελνε στον Άγιο Χαράλαμπο, η εκκλησία φωτιζόταν αλλιώς. Ήταν η καντηλανάφτισσα για πάνω από τριάντα χρόνια, η ταπεινή φρουρός του ναού, εκείνη που άναβε το φως των ψυχών, πριν ακόμη έλθει το ξημέρωμα.
Οι ιστορίες της ήταν σαν θησαυροί. Καθισμένοι γύρω της τα βράδια, εμείς, τα εγγόνια και τα δισέγγονά της, ακούγαμε για το Χάσκιοϊ, τις αυλές με τις κερασιές, τα γλέντια με τα τραγούδια, το άρωμα του φρεσκοψημένου ψωμιού. Δεν μιλούσε με πίκρα για τον ξεριζωμό. Μιλούσε με αγάπη για όσα έφυγαν, αλλά ζούσαν μέσα της.
Κάθε Πάσχα, η αυλή της γιαγιάς Χριστίνας γέμιζε από φωνές και γέλια . Τα παιδιά της ,τα εγγόνια της, ακόμη και οι γείτονες που θεωρούνταν οικογένεια , μαζεύονταν εκεί , κάτω από την κορομηλιά ,για να γιορτάσουν μαζί . Η γιαγιά Χριστίνα ήθελε να τους έχει όλους κοντά της ,να νιώθει τη ζεστασιά της οικογένειας , να μην αφήνει τη μοναξιά να φωλιάσει στην καρδιά της .Κάθε Πάσχα τιμούσε τις παραδόσεις και τις αναμνήσεις της , κρατώντας την οικογένεια δεμένη. Και έτσι κάθε χρόνο , κάθε Πάσχα , μέσα από τα χαμόγελα και τα γέλια , μέσα από τη ζεστασιά της παρέας ,η αγάπη της γιαγιάς Χριστίνας ζούσε και μεγάλωνε ,περνώντας από γενιά σε γενιά , σαν μια φωτιά που ποτέ δεν έσβηνε .
Η γιαγιά Χριστίνα μεγάλωσε με τη μουσική που έπαιζε ο πατέρας της , ο Σάββας , ο γνωστός ζουρνατζής του Μαυρονερίου . Ήταν από τους πιο σεβαστός μουσικούς της περιοχής ,γνωστός για το πάθος και τη δεξιοτεχνία του . Οι μελωδίες του ζουρνά του αντηχούσαν σε κάθε πανηγύρι και γιορτή ,γεμίζοντας τις ψυχές των ανθρώπων με χαρά . Από μικρή, η γιαγιά Χριστίνα άκουγε τις νότες να γεμίζουν το σπίτι και έμαθε να συνδέει τη μουσική με τις πιο χαρούμενες στιγμές της ζωής της .
Γλυκομίλητη και υπομονετική, ήταν η σκιά που προστάτευε, το χέρι που ευλογούσε, η ψυχή που συγχωρούσε. Στα γεράματά της, βρήκε παρηγοριά στο σπίτι του εγγονού της Χρήστου , όπου φρόντιζε το δισέγγονό της με τη στοργή μιας μάνας. Του έμαθε να προσεύχεται, να κάνει τον σταυρό του, να αγαπά την εκκλησία, ακόμα και να ψάλλει . Και τώρα, κάθε φορά που περνά μπροστά από το σπίτι της, ο Αναστάσιος, κάνει τον σταυρό του σαν να τη βλέπει ακόμη στο παραθύρι, να του χαμογελά.
Η γιαγιά Χριστίνα έφυγε το 1996, ήσυχα, όπως έζησε. Μα η παρουσία της δεν έσβησε. Είναι στα κεριά που καίνε ακόμα στην εκκλησία της, στις ψαλμωδίες που αντηχούν στον ναό, στις προσευχές που ψιθυρίζουμε μέσα μας.
Ήταν μια από εκείνους τους παλιούς ανθρώπους, που έμοιαζαν με αγγέλους. Και ίσως, ποιος ξέρει, να είναι τώρα ένας από αυτούς !
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2025