Η Κτηνοτροφία στο Μαυρονέρι
Οι παππούδες μας , γεωργοί και κτηνοτρόφοι ήρθαν στο Μαυρονέρι από τις μακρινές Πατρίδες τους, κουβαλώντας μαζί τους την τέχνη του γεωργού και του κτηνοτρόφου . Ήξεραν πολύ καλά να φροντίζουν τη γη και τα ζώα τους και με αυτές τις δεξιότητες πορεύτηκαν και στήριξαν τις οικογένειές τους. Γι’ αυτό και ο τόπος που εγκαταστάθηκαν ήταν ταιριαστός γι’ αυτούς . Ήθελαν κάμπο για την καλλιέργειά του και βουνά χαμηλά για να βόσκουν τα αιγοπρόβατά τους και τις αγελάδες τους . Έτσι σε πολλές αυλές υπήρχαν μαντριά που στέγαζαν τα ζώα τους.
Κάθε σπίτι είχε αγελάδες και μοσχαράκια για να έχει το γάλα των παιδιών . Σε κάποια όχι λίγα , υπήρχαν μεγάλες μάντρες με αιγοπρόβατα .
Οι Μαυρονεριώτες για την συμπλήρωση του εισοδήματός τους εκτός από την γεωργία είχαν τα οικόσιτα ζώα και κάποιοι έκαναν βουκολική ζωή .
Πρόβατα στο χωριό είχαν τα αδέλφια Παπαδόπουλου ο Κωνσταντίνος , ο Γιώργος και ο Χάμπος, ο Άβελ ο Παπαδόπουλος , ο Ανανικίδης Κώστας ο Τουκτούκς , ο Χρυσοστομίδης ο Λάμπης με τα παιδιά του τον Ανέστη και τον Ιορδάνη , ο Παπαδόπουλος ο Σταύρος, ο Παπαδόπουλος ο Ευγένιος γνωστός ως Κίτσος, ο αδελφός του ο Παπαδόπουλος ο Σάββας, ο Ευρυσθένης Ασλιχανίδης και ο αδελφός του Κίμων .
Η κτηνοτροφία χρειάζονταν ιδιαίτερη προσοχή και πολύ χρόνο . Όλη η μέρα τους ξοδεύονταν για την περιποίηση του κοπαδιού και την βοσκή τους . Την άνοιξη τα πρόβατα έπρεπε να βγαίνουν στην ύπαιθρο που είχε πολύ χορτάρι . Το πολύ χορτάρι έδινε και πολύ γάλα . Τότε κάποιοι για να ανταπεξέλθουν στις μεγάλες ανάγκες είχαν κάποιον ντόπιο ή από άλλο μέρος βοσκό , τσομπάνο . Ο τσομπάνος οδηγούσε σε βοσκοτόπια το κοπάδι και τα επιτηρούσε. Τα μεσημέρια μέσα στην λαύρα του καλοκαιριού έβρισκαν έναν ίσκιο κάτω από μεγάλο δέντρο και ξεκούραζαν το κοπάδι .
Η ασχολία με την κτηνοτροφία είχε πολύ αυξημένες ανάγκες . Τα πρόβατα χρειάζονταν τάισμα , άρμεγμα , κούρεμα, περίθαλψη . Όλη η οικογένεια ασχολούνταν με την περιποίηση του κοπαδιού . Τα μικρότερα παιδιά πριν πάνε σχολείο αγουροξυπνημένα “κτυπούσαν κουτάρα” δηλαδή άφηναν τα πρόβατα να περνάει ένα – ένα στην σειρά για το άρμεγμα . Αυτό γινόταν δύο φορές την ημέρα και κρατούσε και μιάμιση ώρα ανάλογα με τον αριθμό των προβάτων και αν είχαν να ταΐσουν και μικρά. Το γάλα το έφτιαχναν τυρί , ξυνόγαλα και χτυπώντας το σε ξύλινα δοχεία έπαιρναν το βούτυρο .
Θυμάμαι , στην αυλή του Χρυσοστομίδη Λάμπη ,την γιαγιά Τατιανή που ήταν όλη την ημέρα απασχολημένη με την περιποίηση των προβάτων τους . Πολλές φορές την συναντούσαμε στην βρύση να πλένει τα γκιούμια για το γάλα .
Στην αυλή του Άβελ θυμάμαι το κούρεμα πολλές φορές κι εμείς θαυμάζαμε την μαεστρία του κουρέα όταν έπιανε το πρόβατο και το κούρευε μέσα σε λίγη ώρα . Οι γυναίκες των προβατοπαραγωγών γνώριζαν την τέχνη της πήξης του γάλακτος που γινόταν τυρί και έφτιαχναν το πιο νόστιμο πρόβειο τυρί . Επίσης θυμάμαι την πεθερά μου Μαιρούλα του Άβελ που έφτιαχνε το βούτυρο από το πρόβειο γάλα .
Έχω δει όλες τις διαδικασίες που χρειάζονταν για την παρασκευή του τυριού , του βουτύρου , του πασκιτάν , του ταν ( ξινόγαλο – αριάν) και της μυζήθρας .
Το κρέας το μαγείρευαν ή το αντάλλασσαν με άλλου είδους κρέας και τα μαλλιά τα χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν μάλλινα υφάσματα και πατίκια ,τις κάλτσες .
Επίσης μια πολύ ωραία στιγμή ήταν το ξεγέννημα των προβατίνων. Πόση χαρά ένιωθαν “οι μαμές” όταν έβλεπαν τα μικρά αρνάκια να χοροπηδάνε γύρω από το κοπάδι .
Αυτοί που ασχολούνταν στο χωριό μας με τα πρόβατα είχαν μια άμεση σχέση με την φύση και το φυσικό τους περιβάλλον. Οι παλαιοί γνώριζαν τις καιρικές συνθήκες και έκαναν πρόγνωση καιρού . Με μια βέργα έβγαιναν μπροστά και κατόπιν το κοπάδι και γνώριζαν την γη, τα πουλιά , τα ερπετά , τα φυτά , τα χωράφια , τα βουνά , τα μονοπάτια , τις πηγές , τα ρέματα. Είχαν συντροφιά και βοήθεια από τον σκύλο ή τους σκύλους του κοπαδιού .
Τα παιδιά που οι γονείς τους είχαν μαντριά με πρόβατα , παρ’όλη την δυσκολία που πέρασαν έμαθαν να είναι σκληραγωγημένα και να έχουν φίλη την φύση .
Σήμερα δεν βλέπουμε έξω από το Μαυρονέρι στους λόφους και στον κάμπο την πληθώρα των τσομπάνηδων των προηγούμενων δεκαετιών . Η γραφική παραδοσιακή φιγούρα του τσομπάνου τείνει να εξαφανιστεί .
Η κτηνοτροφία έχει αναπτυχθεί και στο χωριό με βάση νέες σύγχρονες μεθόδους. Ελαττώθηκαν οι άνθρωποι που ασχολούνταν με τις παραδοσιακές λειτουργίες .
Οι μάντρες έχουν εγκατασταθεί έξω από το χωριό για λόγους υγιεινής. Ωραία και χρήσιμα όλα αυτά .
Εμείς όμως γυρίσαμε την πλάτη στην φύση και χάσαμε τα βελάσματα των προβάτων στην αυλή μας και τα χοροπηδήματα από τα μικρά αθώα αρνάκια , που τα είχαμε όμορφες εικόνες στην παιδική μας ηλικία .