Η Κυριακή της Γονατιστής .
Στο μικρό χωριό Μαυρονέρι ,η Κυριακή της Πεντηκοστής δεν ήταν απλώς μια θρησκευτική γιορτή . Ήταν μια ημέρα βαθιάς ευλάβειας και πίστης . Οι παλιές παραδόσεις, που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες από τις χαμένες πατρίδες, αναβίωναν κάθε χρόνο.
Η Πεντηκοστή , γνωστή και ως Κυριακή της Γονατιστής είχε ιδιαίτερη σημασία στο Μαυρονέρι. Η εκκλησία του χωριού μας γέμιζε με τις ψυχές των κατοίκων ,που μαζεύονταν από όλο το χωριό ,για να γονατίσουν και να προσευχηθούν .
Την ημέρα εκείνη, σύμφωνα με την Καινή Διαθήκη έγινε η Επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος. Με απλά λόγια το Άγιο Πνεύμα με τη μορφή γλωσσών φωτιάς κάθισε πάνω στα κεφάλια των μαθητών του Χριστού και των Αποστόλων για να τους φωτίσει .Έτσι μόνο εκείνη την ημέρα πάνω από 3.000 άνθρωποι πίστεψαν στο Χριστό από τα λόγια των Αποστόλων και βαπτίστηκαν Χριστιανοί. Αυτή η ημέρα, αποτέλεσε την έναρξη των γενεθλίων της Χριστιανικής Εκκλησίας. Είναι κινητή εορτή και εορτάζει ανάλογα με το πότε πέφτει το Πάσχα και απέχει πάντα 50 ημέρες από το Πάσχα .Εορτάζεται συνήθως τον Ιούνιο. Η Κυριακή της Πεντηκοστής απέχει 49 ημέρες ή εφτά βδομάδες από το Πάσχα και εορτάζεται μία ημέρα πριν από τη γιορτή του Αγίου Πνεύματος.
Γιατί ονομάζεται της Γονατιστής και γιατί γονατίζουμε; Μετά την πανηγυρική Θεία Λειτουργία γίνεται ο Εσπερινός της Γονυκλισίας . Γίνονται επτά ευχές με γονυκλισία , μπροστά στην Ωραία Πύλη .
Κατά την ώρα της ανάγνωσης των ευχών όλοι ‘κλίνουν’ τα γόνατα, γονατίζουν , για αυτό και οι ευχές αυτές καλούνται , Ευχές της Γονυκλισίας. Γίνεται επίκληση της Αγίας Τριάδος και μνημονεύονται τα εφτά δώρα του Αγίου Πνεύματος πού είναι η Ενότητα , η Τριαδικότητα του αληθινού Θεού , η Ομοουσιότητα των Τριών Προσώπων της Θεότητας, το Σωτήριο έργο του Ιησού Χριστού , η Χάρη , η Ενέργεια και ο Φωτισμός του Αγίου Πνεύματος. Ο παπάς μάς καλεί να γονατίσουμε και γονυπετείς να απευθύνουμε στο Θεό λόγο ικεσίας .
“Έτι και έτι , κλίνατε τα γόνατα , τού Κυρίου δεηθώμεν “.
Προσκυνούμε την Αγία Τριάδα για να πούμε το ” ημάρτομεν ” και να ζητήσουμε το έλεος του Θεού την συγγνώμη. Την γονυκλισία την ονομάζει ο λαός μας και “μετάνοια ” γιατί η στάση της μετανοίας είναι το ” κλίνειν τα γόνατα ” . Κάτω το γόνατο, κάτω και το πρόσωπο .
Η προσευχή όμως των Ορθόδοξων Χριστιανών γίνεται σε όρθια στάση και όχι με γονυκλισία. Όμως την ημέρα της Πεντηκοστής, γονατίζουμε, για να ζητήσουμε έλεος ,άφεση, κάθαρση και συγνώμη .
“Δώσε συγνώμη σε όσους ελπίζουν σε Σένα… καθάρισε εμάς με την ενέργεια του Αγίου Πνεύματος” “Δός συγνώμην τοις ελπίζουσι επί Σέ” .
Αυτήν την Εορτή τη θυμόμαστε από τους δικούς μας που της έδιναν μεγάλη αξία και την τιμούσαν με ευλάβεια .
Μικρά παιδάκια μάς είχε κάνει εντύπωση η ονομασία που έλεγαν οι δικοί μας ” της Γονατιστής “, και δεν γνωρίζαμε τι σημαίνει.
Θυμάμαι που έφερναν μαζί τους στην εκκλησία και φύλλα καρυδιάς . Τα φύλλα της καρυδιάς είναι πικρά και συμβολίζουν την πικρία , που κατέχει τις ψυχές των νεκρών και έχουν το μαυροπράσινο χρώμα . Λόγω του σχήματός τους θυμίζουν τις πύρινες γλώσσες που ήταν πάνω στις κεφαλές των Αποστόλων .
Τα φύλλα τα έβαζαν κάτω για να γονατίζουν και έκλειναν τα μάτια , για να μην δούνε τις ψυχές που λυπημένες γύριζαν στον άλλο κόσμο περνώντας το γεφύρι . Οι γιαγιάδες μας έλεγαν ιστορίες για τις ψυχές που την ημέρα αυτή περνούσαν το γεφύρι για την αιώνια ζωή .Και από αυτό το γεφύρι αν είναι καθαρές, έλεγαν , πηγαίνουν στον παράδεισο . Αν όχι , πηγαίνουν στην κόλαση .
Και μεγαλώνοντας νιώσαμε , πόση σημασία έδιναν τότε οι δικοί μας στα τελετουργικά της Εκκλησίας μας. Οι γονείς μας ήταν πάντοτε στην εκκλησία την ημέρα αυτή , για να τονίσουν μαζί με τον ιερέα την Τριαδικότητα και την χάρη του Αγίου Πνεύματος .
“Στις εκκλησίες Σου μέσα θα Σε υμνήσω, τον Σωτήρα του κόσμου και θα γονατίσω” .Είναι ανάγκη να εξοφλήσουμε το χρέος μας, με ό,τι ανήκει στην άλλη ζωή , στον κόσμο της αιωνιότητας.Για τους κατοίκους του Μαυρονερίου η Πεντηκοστή ήταν μια μέρα πνευματικής αναγέννησης και ένα κάλεσμα να ταπεινωθούν μπροστά στον Θεό και να ενισχύσουν τους δεσμούς μεταξύ τους .
Αυτή η μέρα είναι ένα είδος αλισβερίσι ανάμεσα στην ψυχή , τον Θεό και τον κόσμο τούτο . Η μέρα αυτή στο Μαυρονέρι με την απλότητα και την γνησιότητά της συνεχίζει να φωτίζει την ψυχή μας !
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2024