Η Παναγία του Δεκαπενταύγουστου
Στην καρδιά της κοινότητας Μαυρονερίου ,στο μικρό χωριό Μέσοι Απόστολοι , στέκεται αγέρωχη η εκκλησία της Παναγίας , ένας χώρος ιερός γεμάτος αναμνήσεις και παράδοση .
Η εκκλησία της Παναγίας χτίστηκε στα μέσα του 19 ου αιώνα και είναι χαμηλή διότι επί Οθωμανικής αυτοκρατορίας δεν επιτρεπόταν η κατασκευή μεγαλοπρεπών χριστιανικών ναών . Η εκκλησία αυτή είναι τρίκλιτη μεταβυζαντινή βασιλικής αρχιτεκτονικής με ξύλινη στέγη . Έχει αυτοτελές καμπαναριό του 1894 και το τέμπλο της είναι ξύλινο με εικόνες του 19ου αιώνα .
Οι Πόντιοι κάτοικοι των τριών χωριών τιμούσαν και στις δικές τους Πατρίδες την Παναγία . Η ιστορία της Παναγίας εδώ συνδέεται με τον ξεριζωμό. Οι πρόσφυγες, που έφτασαν εδώ από τον μακρινό Πόντο, κουβαλώντας μαζί τους τις μνήμες τους , τα ήθη και τα έθιμά τους , έφεραν μαζί τους την ξυλόγλυπτη εικόνα της και την τοποθέτησαν στην εκκλησία . Η εικόνα ήταν το πολύτιμο κειμήλιο που συνόδευσε τα βήματά τους από τις Πατρίδες στον Καύκασο και έπειτα στην νέα τους γη .
Άλλωστε γνωρίζουμε όλοι την λαμπρότητα με την οποία γιορταζόταν στον Πόντο στο όρος Μελά της Τραπεζούντας στο μοναστήρι η Παναγία Σουμελά . Ιστορία , παράδοση και θρύλος αγκαλιάζουν το σύμβολο του Πόντου, την Παναγία Σουμελά .
Στην κοντινή μας Παναγία του μικρού αυτού χωριού κάθε χρόνο στις 15 Αυγούστου τιμάται το ιερότερο πρόσωπο της Ορθοδοξίας, η Παναγία .
Ο Δεκαπενταύγουστος , το “Πάσχα του καλοκαιριού” ήταν πάντα μια ιερή περίοδος για το Μαυρονέρι. Η νηστεία άρχιζε από την πρώτη Αυγούστου και κατά την εκκλησιαστική παράδοση οι Μαυρονεριώτισσες τηρούσαν την νηστεία ευλαβικά που ήταν χωρίς λάδι εκτός Σαββάτου και Κυριακής . Έτρωγαν ψάρι μόνο την ημέρα της Μεταμόρφωσης στις 6 Αυγούστου. Τις απογευματινές ώρες πήγαιναν στην εκκλησία όπου ψάλλονταν οι “Παρακλήσεις “.
Την ημέρα της Παναγίας στις 15 Αυγούστου εορτάζεται η Κοίμησή της .Η Κοίμηση της Θεοτόκου δεν είναι ένα πένθιμο γεγονός για τον λαό επειδή η Παναγία “μετέστη “προς την ζωήν. Πρώτα κοιμήθηκε , ύστερα έγινε η μετάσταση , η ένωση ψυχής και σώματος και μετά ανελήφθη στους ουρανούς . Έτσι γιορτάζεται το τέλος της επίγειας ζωής της Παναγίας μας και της συνάντησης με τον γιό της Ιησού .
Στην γιορτή του Δεκαπενταύγουστου δεν υπάρχει λύπη ούτε νεκρώσιμα μοιρολόγια , ούτε στενοχώρια αλλά μόνο ζωή και φως.
Και την Παραμονή της Παναγίας πήγαιναν πάντα όλοι οι χωριανοί μας στην εκκλησία της, στους Μέσους Αποστόλους . Έτσι έβλεπες το απόγευμα κάρα και αργότερα τρακτέρ με τις καρότσες φορτωμένους προσκυνητές . Κάποιοι είχαν τάμα να πάνε με τα πόδια από το χωριό Μαυρονέρι στο κοντινό αυτό χωριό για την λειτουργία της Παναγίας .
Έβλεπες χωριανές και χωριανούς να πηγαίνουν με τα πόδια σε όλη την διαδρομή και να ψάλλουν . Η Χριστίνα η Θεοδωρίδου , η Μορφίλη η Ξενίδου του Παυλίκα , η Πολυξένη η Ξενίδου, η Ευλαμπία η Ξενίδου , η Ταμάρα η Παπαδοπούλου , η Έλλη η Χρυσοστομίδου, η Ανατολή η Κεσίδου του Αυγήτα , η Σοφία η Θεοδωρίδου του Σόμκα πήγαιναν με τα πόδια από νωρίς και ξεκινούσαν τους ύμνους στην εκκλησία της Παναγίας .
Την Παραμονή γινόταν η Λειτουργία και υπήρχε πολύς κόσμος στην μικρή αυτήν εκκλησία . Η εικόνα που εικονίζει την Παναγία ήταν πάντα στολισμένη με λουλούδια γύρω – γύρω . Η εικόνα είναι αυτή που ταξίδεψε μαζί με τους πρόσφυγες από τον τόπο τους ,τον μακρινό Καύκασο.
Όλοι τιμούσαν την εικόνα που θεωρούσαν θαυματουργή και την χαιρέτιζαν . Μετά το τέλος της Λειτουργίας μοιράζονταν άρτοι και τσουρέκια που έφτιαχναν οι γυναίκες του χωριού . Επίσης ξενυχτούσαν την Παναγία στην εκκλησία και έψαλλαν μπροστά στην εικόνα.
Στον περίβολο της εκκλησίας είναι τα μνήματα των δύο χωριών Μέσων και Άνω Αποστόλων και το βράδυ της παραμονής ήταν αναμμένα όλα τα καντηλάκια των τάφων .Οι τάφοι ήταν καθαροί και φρεσκοχρισμένοι για την γιορτή της Παναγίας και όλοι άναβαν τα κεριά στους κεκοιμημένους . Έτσι δημιουργούσαν μια ατμόσφαιρα όπου ζωή και θάνατος συναντιόταν με την παρουσία της Παναγίας .
Στην μικρή πλατεία του χωριού γινόταν το πανηγύρι με όργανα και χορούς και έσμιγαν όλοι μεταξύ τους, αφού ήρθαν να τιμήσουν την κοινή τους κληρονομιά .
Την άλλη μέρα ,ανήμερα της γιορτής, γινόταν η Θεία Λειτουργία και γινόταν αρτοκλασία από όσους γιόρταζαν .
Και κάθε φορά που η λειτουργία τελειώνει και τα ονόματα των γιορτάζονταν αντηχούν ,Μαρία , Δέσποινα , η Συμέλα , Παναγιώτης , Παναγιώτα η παράδοση ανανεώνεται. Η Συμέλα είναι όνομα συνδεδεμένο με την Παναγία Σουμελά , προστάτιδα του Πόντου . Οι άνθρωποι εκεί στο προαύλιο της εκκλησίας θυμούνται, γιορτάζουν, ελπίζουν.
Έτσι όλοι οι πιστοί δήλωναν την λατρεία στο πρόσωπο της Παναγίας στο οποίο αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για την μητέρα των Χριστιανών . Όπως κάθε Δεκαπενταύγουστο, έτσι και τώρα , η γιορτή της ενώνει τις Πατρίδες που χάθηκαν με τον τόπο που έγινε το νέο τους σπίτι.
Η Παναγία των Μέσων Αποστόλων συνεχίζει να στέκει ως φάρος πίστης, φωτίζοντας τη ζωή όσων έμαθαν να τιμούν και να αγαπούν την Ιερή Μητέρα .
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2024