Η Πατόζα στο Μαυρονέρι
Την δεκαετία του ’50 την θέση των θεριστών και των αλωνιστών το καλοκαίρι παίρνει ένα σωτήριο για την εποχή μηχάνημα. Η θεριστική μηχανή που θέριζε και έφτιαχνε τα δεμάτια . Θεριστική μηχανή είχαν στο Μαυρονέρι συνεταιρικά ο Κεσίδης ο Ανέστης με τον Ξένο τον Ξενίδη και επίσης ο Σαχινίδης ο Γιώργος .
Για δέκα χρόνια περίπου κράτησε η βασιλεία της θεριστικής μηχανής και μετά παραχώρησε το στέμμα της σε μια άλλη βασίλισσα του κάμπου , στην Πατόζα .
Αυτή όταν πρωτοήρθε ξεκούρασε το σώμα και την ψυχή των γεωργών προγόνων μας. Πόση ανακούφιση έδωσε και στο δικό μας χωριό . Η Πατόζα στηνόταν σε ένα ανοικτό μέρος του χωριού και εκεί πήγαιναν τα δεμάτια τους οι γεωργοί . Για όλους ήταν κάτι το πρωτόγνωρο και φανταστικό . Υπήρχε μεγάλος αναβρασμός για να προλάβουν να μην βρέξει .
Η Πατόζα ήταν ένα μεγάλο μηχανικό αλωνιστικό συγκρότημα που αποτελούνταν από το τρακτέρ που της έδινε την κίνηση με ένα μεγάλο λουρί . Επίσης συνοδεύονταν από άλλο τρακτέρ με καρότσα για να παίρνει ο ιδιοκτήτης της τα δικαιώματα .
Χρειαζόταν πλήθος από εργάτες και όλο αυτό το συγκρότημα ήταν κοντά στα χωράφια, δίπλα στις κουμπούλες , τις θημωνιές .
Επίσης είχε μηχανικό που ήταν υπεύθυνος για να διορθώνει τις βλάβες της Πατόζας και άλλον υπεύθυνο για να ζυγίζει .
Τα δεμάτια τα ανέβαζε ο εργάτης με ανεβατώρι επάνω και άλλος έκοβε το δέσιμο του δεματιού . Άλλος, ο λεγόμενος ταϊστής έριχνε το δεμάτι στο χωνί και μέσα στην Πατόζα γινόταν ο διαχωρισμός σε άχυρο και πεντακάθαρο σιτάρι , κριθάρι ή βρώμη . Άλλος εργάτης τσουβάλιαζε τον καρπό και το άχυρο εκτοξευόταν πίσω .
Όποιος νοικοκύρης αλώνιζε τότε η γυναίκα του έφερνε κέρασμα , πιροσκί, πισία , νερό , φαγητό και κρασί . Έτσι σταματούσαν για να ανασάνουν και να φάνε μια μπουκιά ψωμί .
Οι γονείς μας δούλευαν εργάτες στις Πατόζες και θυμόμαστε ιστορίες από την ζωή τους . Ιδρωμένοι από το λιοπύρι , την σκόνη και τα άγανα δεν αναγνωρίζονταν μεταξύ τους . Η σκόνη μέσα στην ζέστη γινόταν κόλλα στο δέρμα τους και η εισπνοή της ήταν κάτι το τυραννικό . Ιδρώτας, σκόνη , άγανα γίνονταν ένα και χαράκωναν το μέτωπό τους. Εμείς συμμεριζόμασταν την αγωνία και τον μόχθο τους αλλά δεν τα ζήσαμε για να καταλάβουμε . Είχαμε όμως την βεβαιότητα ότι έχουμε στάρι για ψωμί .
Μετά την εφεύρεση της Πατόζας τα νιάτα του Μαυρονερίου ξεκουράστηκαν και κρέμασαν τα καγάνια , τα δρεπάνια στις αποθήκες. Μετά την κυριαρχία της Πατόζας τα αλώνια πέρασαν στο παρελθόν . Εκεί που άλλοτε έσκυβαν άνθρωποι με ραγισμένες μέσες και χέρια χαρακωμένα από τα αγκάθια , τώρα στεκόταν όρθιος ένα θηρίο . Μια βαριά μηχανή , η Πατόζα .
Έχουμε δει πολλές φωτογραφίες που τους απαθανάτισαν στα χωράφια , στο θέρος , στον αλωνισμό και στην Πατόζα . Μέσα στο κατακαλόκαιρο που “έσκαζε ο τζίτζικας ” αυτοί χαμογελούσαν, στην δύσκολη ζήση τους. Ο αγώνας της βιοπάλης τους είναι αποτυπωμένος σε φωτογραφικά στιγμιότυπα .
Επίσης ερχόταν εργάτες από τα διπλανά χωριά και έτσι γίνονταν φίλοι και τους θυμούνται όλοι . Οι φωτογραφίες της εποχής εκείνης υπάρχουν για να ξαναθυμούνται οι ίδιοι και να μαθαίνουν οι μεταγενέστεροι … εμείς
Στο Μαυρονέρι δεν υπήρχαν Πατόζες και ερχόταν από διπλανά χωριά .Τότε Πατόζα είχε ο Αβραάμ Ιγνατιάδης από το χωριό Μέσοι Απόστολοι και ο Τσελεκίδης από το χωριό Ξυλοκερατιά . Αυτοί και τα συνεργεία τους ερχόταν στο χωριό μας , Μαυρονέρι .
Πέρασαν λίγα χρόνια από την εμφάνιση της σωτήριας Πατόζας και αυτή η πολυτέλειά της δέχθηκε γρήγορη απαξίωση .
Αρχές της δεκαετίας του ’60 μια άλλη Κυρία έκανε την εμφανισή της και ενθουσίασε όλους τους γεωργούς και τους Μαυρονεριώτες. Η Κουμπίνα.
Η θεριζοαλωνιστική μηχανή , το καινούργιο αυτό μηχάνημα έκανε πλέον την διαφορά . Θερισμός και αλωνισμός μαζί .
Τα αλώνια έδωσαν την θέση τους στην θεριστική μηχανή και στην Πατόζα . Η Πατόζα ήταν τώρα αυτή που πέρασε στο παρελθόν και εκτοπίστηκε .
Σκούριαζε στις γειτονιές των χωριών και αυτό το τεράστιο μηχάνημα έμεινε παροπλισμένο και περιφρονημένο.
Αλλά έτσι είναι η ζωή .
“Καινούργιο κοσκινάκι μου
και πού να σε κρεμάσω
κι άμα παλιώσεις κι ύστερα
και πού να σε πετάξω !
Η τεχνολογία προχωρούσε και οι Μαυρονεριώτες γεωργοί την παρακολουθούσαν για να βελτιώσουν την ζωή την δική τους και των παιδιών τους . Σήμερα σε κάποιες άκρες των χωριών , αν ψάξει κανείς , μπορεί να βρει τα απομεινάρια της . Μια σκουριασμένη ρόδα, ένα μισοφαγωμένο από την σκουριά λουρί . Αλλά εκείνη είναι πια εκεί . Στη μνήμη των παλιών και στις ιστορίες που λένε στους νεότερους .
Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να υπήρχε σε κάποιο οίκημα ως έκθεμα αυτό το βαρυσήμαντο μηχάνημα και θα ήταν πολύτιμο απόκτημα για τον ιδιοκτήτη του . Και θα γύριζε ο νους πίσω , εκεί που το καλοκαίρι μύριζε στάχυ , άχυρο και ιδρώτα . Εκεί που η Πατόζα με όλη της την βουή και την δόξα , στεκόταν αγέρωχη στην μέση του κάμπου και έκανε τους ανθρώπους να πιστεύουν πως η ζωή τους μπορούσε να γίνει λίγο πιο εύκολη .