Με Ζουρνάδες και Νταούλια .
Με ζουρνάδες και νταούλια , το Μαυρονέρι είχε πάντα έναν αέρα γιορτής και μυσταγωγίας . Στην μέση του κύκλου των χορευτών , ο ζουρνάς και το νταούλι αναλάμβαναν τον ρόλο τους .
Από το δέντρο βερικοκιά ή κερασιά ή οξιά ακόμη και ελιά είναι κατασκευασμένο αυτό το όργανο που έφεραν από την Πατρίδα , ο ζουρνάς .Είναι πνευστό μουσικό όργανο και απαντάται στα Βαλκάνια και στην Κεντρική Ασία . Ο zurna (τουρκικά ) ή Surnay (περσικά) έλκει την καταγωγή του από τον αρχαίο οξύαυλο , αυτόν που παράγει οξύ ήχο .
Οι πρόσφυγες στο Μαυρονέρι μόλις ήρθαν από τις Πατρίδες τους παρ’ όλες τις δυσκολίες τους έκαναν τα γλέντια ,τις γιορτές και τους γάμους τους . Είχαν τον ζουρνά , την λύρα και το νταούλι που έδινε ταιριαστό σκοπό για μεγάλα γλέντια σε εξωτερικούς χώρους . Το παντοτινό ταίρι του ζουρνά ήταν το νταούλ (ι).
Το διπλό γλωσσίδι του ζουρνά του χαρίζει έναν δυνατό ήχο που ταίριαζε σε αυτό το χαρακτηριστικό μουσικό ζευγάρι , της λύρας και του ζουρνά . Αν ήθελαν να χορέψουν δυνατά έπαιζαν τον ζουρνά και αν ήθελαν να τραγουδήσουν σε παρέες επέλεγαν την λύρα .
Οι Έλληνες Πόντιοι του Κάρς και του Καυκάσου χρησιμοποιούσαν τον ζουρνά και αργότερα το κλαρίνο .
Βέβαια ο ζουρνάς δεν ήταν μόνο το υλικό του ούτε το στόλισμά του που προσδίδουν τα χαρακτηριστικά της εξωτερικής του εμφάνισης . Αυτό που κατείχε περίοπτη θέση ήταν ο οργανοπαίκτης ζουρνατζής .
Ο ζουρνατζής στο Μαυρονέρι ήταν ο Ξενίδης ο Σάββας που ήρθε πρόσφυγας από το Χάσκιοϊ του Καρς του Καυκάσου . Ο Σάββας ήταν ο μπαμπάς της Χριστίνας Θεοδωρίδου, της Σοφίας Κεσίδου στο Μαυρονέρι και τής Όλγας Χριστοφορίδου στο χωριό Άνω Απόστολοι .
Ο ζουρνατζής Σάββας έπαιζε τον ζουρνά , το κυρίαρχο όργανο με το οποίο εκτελούσαν κυρίως τους ποντιακούς χορούς . Ήταν καθιερωμένο κυρίως στα πανηγύρια σε εξωτερικούς χορούς ο ζουρνατζής Σάββας να στέκει στην μέση του κύκλου των χορευτών . Έτσι διέτρεχε όλον τον κύκλο από τον πρώτο χορευτή μέχρι τον τελευταίο. Απαιτούσε ιδιαίτερη εξάσκηση για τον τρόπο παιξίματος του ζουρνά. Γι’ αυτό ο ζουρνατζής είχε μουσική γνώση , συναισθήματα και βιώματα .
Ο ζουρνατζής συγκινούσε , παρακινούσε, αφύπνιζε και διασκέδαζε τους ακροατές του και τους παρακαθήμενους . Έδινε φτερά στα πόδια των χορευτών και τους έβαζε σε μια μυσταγωγία .
Στην πλατεία του κάτω μαχαλά του χωριού γινόταν γλέντι . Οργανοπαίκτης ήταν ο Σάββας ο Ζουρνατζής και ο Νικούσης ο Ξενίδης νταούλι . Χορευτές ήταν ο Αζαρίας και ο Λάμπης Χρυσοστομίδης , η Χαρίκλεια Χρυσοστομίδου , η Ταμάρα Παπαδοπούλου , η Πελαγία Ιορδανίδου , η Κυριακή Γαβριηλίδου, η Σουσάνα Παπαδοπούλου , ο Γιώργος Ξενίδης , ο Βασίλης Τριανταφυλλίδης, η Αλεξάνδρα Λαΐδου και πολλοί άλλοι . Όλοι έμπαιναν στον χορό και ξέδιναν τα ντέρτια και τους καημούς τους. Σε όλους άρεσε η μουσική και ο χορός και ξαναθυμόταν τις όμορφες μέρες που πέρασαν στα χωριά τους .Αυτά που χάθηκαν, αλλά δεν λησμονήθηκαν.
Μακριά από τον κάματο της ζωής και την ταλαιπωρία σαν απόκοσμες φιγούρες τραγουδούσαν και χόρευαν σαν παθιασμένοι μυσταγωγοί . Χορεύανε με το πάθος που τους μετέδιδε ο ζουρνατζής. Γιατί δεν μπορούσαν να προσποιηθούν το πάθος . Κανένα πάθος . Αυτό έβγαινε από μέσα τους και με αυτό χόρευαν . Στην πλατεία του κάτω Μαχαλά στο Μαυρονέρι ο ζουρνάς του Σάββα του ζουρνατζή ήταν ένα σύμβολό του και οι ήχοι του μαζί με το νταούλι σμίγανε με τις φωνές των χορευτών και οι άνθρωποι έβρισκαν το νόημα της κοινότητας και της παράδοσης που ηχούσε μέσα τους .
Και όταν θυμούνταν και μας διηγούνταν τα παλιά , αυτά τα γλέντια αναθυμούνταν . Και ένα χαμόγελο φαινόταν στο πρόσωπό τους .
Τα χρόνια πέρασαν και δυστυχώς χάθηκαν οι λαϊκές παραδόσεις με τον ζουρνά .
Σήμερα λίγοι είναι αυτοί που τολμούν ή επιχειρούν να ασχοληθούν με τον ζουρνά , αυτό το όργανο που έχει μέσα του την παράδοση της λαϊκής μελωδίας . Δυστυχώς λησμονήθηκε ο ζουρνάς όπως και άλλα δημιουργήματα αιώνων του Ποντιακού λαού , που προέβαλλαν την Ελληνοπρεπή Ιστορία και τον πολιτισμό μας.
Το κλαρίνο πολύ γρήγορα αντικατέστησε το πατροπαράδοτο μουσικό ζευγάρι νταούλι – ζουρνά και παραμερίζοντάς τα πήρε την πρώτη θέση.
Ο Σάββας ο Ξενίδης ,ο Καυκάσιος, ο Μαυρονεριώτης, ο λαϊκός οργανοπαίκτης , ο Ζουρνατζής ακολούθησε την φυσική πορεία της ζωής .Πήρε μαζί του και τον ζουρνά.
Και πήρε μαζί του όλα όσα έβγαιναν από αυτό το μικρό ξύλινο μουσικό όργανο. Πήρε μαζί του και τις όμορφες μέρες και στιγμές που έζησε με τους συγχωριανούς του . Συγχωριανοί του πια.
Αν και ήρθαν από διαφορετικά μέρη ωστόσο ταίριαξαν και έκαναν κοινά ήθη και η μουσική όπως και πολλά άλλα , τους ένωσε
Οι φίλοι του Σάββα του ζουρνατζή έβαλαν τον ζουρνά μαζί του για να παίζει στου Παραδείσου τις γειτονιές .
“Πήγαινε στα δημοτικά τραγούδια, στην χωριάτικη και λαϊκή ζωή , για να βρεις την γλώσσα και την ψυχή σου” Ίων Δραγούμης