Οι Δάσκαλοι του Μαυρονερίου
Στο Μαυρονέρι, όταν οι πρόσφυγες ρίζωσαν σε αυτή την νέα γη , το βλέμμα τους στάθηκε πέρα από το χώμα που όργωναν και τις πέτρες που ξεδιάλεγαν. Ανάμεσα στις αγωνίες για το ψωμί της ημέρας, γεννήθηκε μια άλλη πιο βαθιά έγνοια , η μόρφωση των παιδιών τους . Κι έτσι , αποφάσισαν να ιδρύσουν το σχολείο.
Οι πρώτοι δάσκαλοι που ήρθαν στο χωριό ήταν άνθρωποι απλοί αλλά συνάμα σπουδαίοι .
Οι ” δασκάλοι” όπως τους αποκαλούσαν στο χωριό είχαν να παλέψουν με τον φόβο και την καχυποψία των παιδιών . Με λίγα λόγια , μια βίτσα στο χέρι και μια καρδιά γεμάτη όνειρα άρχισαν να μεταδίδουν την γνώση στα μικρά προσφυγόπουλα. Αυτοί σήκωσαν το βαρύ φορτίο της μόρφωσης στις πιό αντίξοες συνθήκες. Η φτώχεια και η ανέχεια ήταν παντού .Τα παιδιά έφερναν ένα ξύλο από το σπίτι για την ξυλόσομπα του σχολείου και το ψωμί και το φαγητό που ετοίμαζε η μάνα τους για τον δάσκαλο . Το μοναδικό αντίδωρο για τον κόπο του ήταν αυτό .
Τα χρόνια εκείνα ήταν δύσκολα . Η ανέχεια σκέπαζε τα πάντα . Τα παιδιά με ξυρισμένα κεφάλια και ρούχα φθαρμένα, συχνά γυρνούσαν στο σπίτι με τα αυτιά κοκκινισμένα από τις τιμωρίες. Ο δάσκαλος ήταν πολύ αυστηρός και φίλος των γονιών . Τα παιδιά μέχρι να προχωρήσουν ήρθε η Κατοχή που τα σταμάτησε όλα . Στις διηγήσεις τους αναφέρονται πάντα σε αυτήν την σκληρή περίοδο που σταμάτησε την πρόοδό τους .
Όλα όμως τα παιδιά που γεννήθηκαν από τους πρόσφυγες έμαθαν γραφή και ανάγνωση .
Δάσκαλοι ήρθαν πολλοί στο Μαυρονέρι και αργότερα δασκάλισσες . Ήρθαν από πολλά μέρη της Ελλάδας σε αυτά τα μικρά χωριά μας και έμεναν εδώ . Στην αρχή νοίκιαζαν σπίτια στο χωριό και αργότερα χτίστηκε το σπίτι για τον δάσκαλο δίπλα στο Δημοτικό σχολείο.
Οι δάσκαλοι ήταν οι καθοδηγητές για την ζωή των παιδιών και για τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζαν .Αυτοί έδειχναν τον δρόμο της ζωής και τότε ήταν αυστηροί και σκληροί για τα παιδιά . Όλο το φορτίο του σχολείου εστίαζε στο τρίπτυχο Πατρίδα -οικογένεια – Θρησκεία .
Στο χωριό μας Μαυρονέρι αναφέρονται από τους παλαιούς, δάσκαλοι που υπηρέτησαν στο σχολείο μας όπως ο Κουτσούμπας από την Καλαμάτα που είχε μαζί του την δασκάλα γυναίκα του Σουζάνα , ο Τάσος Παπαβασιλείου που ήταν την δεκαετία του ’30.
Ο Αλέκος Ιωαννίδης, από το χωριό Ελευθεροχώρι Κιλκίς , ήταν ένας από τους δασκάλους , που σημάδεψαν το Μαυρονέρι και ήταν γνωστός για την σκληρότητά του.
Διαμόρφωσαν χαρακτήρες , γαλούχησαν με ωραίες ιδέες τους νέους και η μάθηση εξαρτιόταν από την δίψα των μαθητών γι’ αυτήν.
Ο δάσκαλος Αλέκος προσπαθούσε να μεταδώσει γνώση και ήθος και να διαμορφώσει χαρακτήρες .Το ισχυρό παιδαγωγικό όπλο στα χέρια του όμως ήταν το ξύλο και οι γονείς τον παρότρυναν να είναι αυστηρός με τα παιδιά τους .
Το σύστημα της εποχής εκείνης ήταν φόβος και τιμωρία . Το παιδαγωγικό σύστημα δυστυχώς ήταν αντιπαιδαγωγικό .Όλοι θυμούνται τον δάσκαλο Αλέκο ,που όλα έπρεπε να γίνονται σωστά . Αλίμονο σε αυτόν που θα έπεφτε σε κάποιο σφάλμα . Τα αγόρια με το ” γουλί” ξυρισμένο κεφάλι τα τραβούσαν από τα αυτιά και τα κορίτσια από τα μαλλιά .Τότε οι δάσκαλοι ήταν και παιδονόμοι. Ο Αλέκος γύριζε στο χωριό , στις γειτονιές τα μεσημέρια και αλοίμονο αν ήταν παιδιά έξω στους δρόμους. Το μεσημέρι ήταν για ξεκούραση μέσα στο σπίτι .Η ελληνική ταινία “Το ξύλο βγήκε από τον Παράδεισο” σε μας ξυπνάει μνήμες καθόλου ευχάριστες. Ο δάσκαλος Αλέκος συνέβαλλε στο να ακολουθήσουν τα παιδιά το γυμνάσιο πιέζοντας τους γονείς για να τα στείλουν. Τον βλέπουμε στις σχολικές φωτογραφίες σε θεατρικά έργα , παρελάσεις , ποιήματα να είναι δίπλα στα παιδιά .
Κάποιοι δάσκαλοι μας έχουν εμπνεύσει και τρέφουμε θαυμασμό και εκτίμηση στο πρόσωπό τους. Ο αυστηρός , ο μισητός δάσκαλος μπορεί να είναι ένας που πολύ αργότερα θα θυμάσαι με ευγνωμοσύνη ή με εκτίμηση που ίσως με μια κουβέντα του σου καθόρισε την ζωή . Οι δάσκαλοι διαμόρφωσαν χαρακτήρες , γαλούχισαν με ωραίες ιδέες τους νέους και η μάθηση εξαρτιόταν από την δίψα των μαθητών γι’ αυτήν .
Σε αυτό που γίναμε στην ζωή μας κάποιος δάσκαλος έχει βάλει έστω και ένα μικρό λιθαράκι . Ο δάσκαλος δεν είναι αυτός που θα σου δώσει όλες τις απαντήσεις αλλά αυτός που θα σου γεννήσει νέα ερωτήματα και θα σε βοηθήσει να σταθείς απέναντί τους . Από κάποιους δασκάλους η γνώση αποσπάστηκε από την καρδιά τους και ήρθε και φώλιασε στην δική μας σκέψη.
Δυστυχώς σήμερα σπανίζουν οι πραγματικοί δάσκαλοι .Οι γονείς έφτασαν στο άλλο άκρο, περιφρονώντας τον δάσκαλο . Ο δάσκαλος κατέβηκε από την έδρα του , πέταξε την βίτσα του και πετάχτηκε στα σκουπίδια . Ούτε το πολύ αυστηρό ούτε το πολύ χαλαρό. Και δεν θα θέλαμε τις παλιές σχολικές τιμωρίες του παλιού….κακού καιρού. Που με αυτές θα γινόμασταν ανθρώποι.
Ελένη Τσιφτσόγλου – Παπαδόπουλου
Έτος 2024