Ο Αρραβώνας ,το Σουμάδεμα στο Μαυρονέρι .
Στο μικρό μας χωριό ,το Μαυρονέρι ο αρραβώνας ή το λεγόμενο σουμάδεμα ήταν μια ιεροτελεστία γεμάτη συμβολισμούς , δώρα και υποσχέσεις. Σουμάδεμα από τα διακριτικά του αρραβώνα , τα σουμάδια, τα σημάδια .
Αρραβώνας από την αραβική λέξη εραμπόν που σημαίνει εγγύηση , ενέχυρο και πάρθηκε από τις εμπορικές συναλλαγές των Ελλήνων με τους Φοίνικες .
Ο αρραβώνας ήταν μια εθιμοτυπική διαδικασία που γινόταν από πολύ παλιά στις κοινωνίες μας . Παλιά δεν υπήρχε η ελευθερία όπου οι νέοι συναντιόταν και αντάλλασσαν λόγια αγάπης . Την συνάντηση των νέων για αρραβώνα αναλάμβαναν οι προξενήτρες ή οι προξενητάδες .
Στην βόλτα , στους γάμους , στα πανηγύρια και σε άλλες εκδηλώσεις συναντιόταν οι νέοι και με φευγαλέες ματιές συνεννοούνταν. Η γνωριμία έτσι γινόταν και μετά άρχιζε το προξενιό . Ακόμα και χωρίς την γνωριμία των νέων η προξενήτρα χτυπούσε την πόρτα της νέας για να προτείνει τον ενδιαφερόμενο.
Έτσι ήταν τα ήθη και τα έθιμα για τον αρραβώνα του καιρού εκείνου που συναντάται στα βάθη της Ελληνικής κουλτούρας και στα βάθη των αιώνων .
Με απλά έθιμα ξεκινούσε η αρραβώνα , το σουμάδεμα αφού τα είχαν συμφωνήσει οι γονείς με την προξενήτρα και τους νέους . Η προξενήτρα ή ο προξενητής έπαιρνε το δώρο του που ήταν συνήθως πετσέτα και παντόφλες , ένδειξη ευγνωμοσύνης για την επιτυχημένη σύσταση .
Ο αρραβώνας γινόταν στο σπίτι της κοπέλας και όλα τα έξοδα βάρυναν τους γονείς της .
Σε ένα τραπέζι στο σαλόνι του σπιτιού στρωνόταν το άσπρο τραπεζομάντηλο και τοποθετούσαν μια εικόνα της Παναγίας. Ο γαμπρός ακουμπούσε τα χρυσά δαχτυλίδια , τις βέρες και ο παπάς τις ευλογούσε διαβάζοντας μια ευχή. Τα νεότερα χρόνια έβαζαν και μια τούρτα και ανθοδέσμη που πρόσφερε ο γαμπρός στην νύφη . Έτσι έχουμε λουλούδια , γλυκά , δώρα , χρυσά δαχτυλίδια που όλα αυτά ήταν μέρος στην χαρά τους . Σε αυτήν την χαρά και ευτυχία συμπεριλαμβάνονταν η οικογένεια και ο κοινωνικός περίγυρος . Ο κουμπάρος περνούσε τις βέρες στο αριστερό χέρι στον παράμεσο στα δύο μέλη του ζεύγους . Εκεί θα έμεναν μέχρι τον γάμο που τότε θα τις περνούσαν στο δεξί χέρι, παντρεμένοι πιά !
Μετά την ευλογία που έπαιρνε το ζευγάρι οι γονείς του γαμπρού περνούσαν χρυσαφικά στην νύφη , δαχτυλίδια , σταυρό με αλυσίδα , βραχιόλια και οι γονείς της νύφης τα νεότερα χρόνια περνούσαν συνήθως ωρολόγιο στο χέρι του γαμπρού . Τα πιο παλιά χρόνια περνούσαν στον γαμπρό έναν σταυρό με αλυσίδα, τονίζοντας έτσι την θρησκευτική διάσταση του μυστηρίου . Το φόρεμα και τα παπούτσια που φορούσε η νύφη ήταν δώρο της πεθεράς .
Στο τέλος η νύφη κερνούσε με έναν δίσκο ποτό και κουφέτα τους συγγενείς και αυτοί έβαζαν χρήματα στον δίσκο . Οι πολύ “δικοί” κρεμούσαν χρυσαφικά στην νύφη.
Οι συμπέθεροι αντάλλασσαν δώρα μεταξύ τους . Έτσι μέσα στο πανέρι για τους “δικούς” του γαμπρού είχε πουκάμισα , υφάσματα , κάλτσες , παντόφλες , μαξιλαροθήκες για τα μέλη της οικογένειάς του .Μέσα στο πανέρι για τους γονείς της νύφης είχε επίσης πουκάμισα , παντόφλες, κάλτσες . Στο πανέρι της νύφης που έδινε η πεθερά κατά τον αρραβώνα είχε κάλτσες , πασουμάκια , ρόμπες, σαπουνάκια , χτένες , πετσέτες . Τα δώρα αυτά ήταν σημάδια αγάπης και αποδοχής .
Μετά την ανταλλαγή των δώρων κάθονταν στο στρωμένο τραπέζι που ετοίμαζαν οι συγγενείς της νύφης . Τα φαγητά ήταν πλούσια , τα ποτήρια γεμάτα κρασί και η χαρά ήταν διάχυτη .
Τα πολύ παλιά χρόνια στο Μαυρονέρι δεν γινόταν αρραβώνα αλλά λογοσήμαδο ,που παρευρίσκονταν μόνο οι οικογένειες και των δύο χωρίς πολλούς προσκεκλημένους .
Η παρουσία του παπά ήταν μόνο στον αρραβώνα που τον ευλογούσε και καταργήθηκε στην Ελλάδα στις 30/9/1999 από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας αφού τάσσεται κατά των προγαμιαίων σχέσεων .
Η περίοδος του αρραβώνα για τους νέους του Μαυρονερίου και όλης της κοινωνίας μας ήταν η αφετηρία ενός πανέμορφου ταξιδιού με συνοδοιπόρο το άλλο του μισό . Οι αρραβωνιασμένοι καλούνταν στα σπίτια των συγγενών που τούς έκαναν το τραπέζι και τούς χάριζαν δώρα όπως παντόφλες , χρυσαφικά, σάλια , ρόμπες . Ο νεαρός του Μαυρονερίου μαζί με την αρραβωνιαστικιά περνούσε από όλα τα σπίτια των συγγενών του . Αυτό θεωρούνταν μεγάλη τιμή .Κατ’ αυτόν τον τρόπο σύστηνε την νύφη στους συγγενείς και ερχόταν σε επικοινωνία με το σόι του .
Όσοι έζησαν εκείνην την εποχή την θυμούνται με συγκίνηση , αφού ήταν ο προθάλαμος για άλλη μιά πολύ σημαντική περίοδο της ζωής τους , τον γάμο .
Αυτός ήταν ο αρραβώνας στο Μαυρονέρι. Μια τελετή απλή και μεγαλοπρεπής ταυτόχρονα. Μια γιορτή που ένωνε δύο ψυχές , δύο οικογένειες , δύο κόσμους . Ένας προθάλαμος του γάμου ,αλλά κυρίως ένα σύμβολο της ελληνικής παράδοσης που ζωντανεύει ακόμα στις μνήμες των παλιών .
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2024