Ταπεινό Ερημοκλήσι στο Μαυρονέρι
Στην νοτιοανατολική πλευρά του Μαυρονερίου πηγαίνοντας για το χωριό Πικρολίμνη πάνω στον λόφο υπάρχει ένα μικρό εκκλησάκι, το οποίο αγκαλιάζει τη γη με τη λιτότητα και την ιερότητα της παρουσίας του . Το εκκλησάκι βρίσκεται μακριά από τα σπίτια του χωριού και ο δημιουργός του ήταν ο ομογενής Γιαννακίδης Ιωάννης ,ο γνωστός Βάνιας . Η αγάπη του για το Μαυρονέρι υπήρξε τόσο μεγάλη ,που έφτιαξε το σπίτι του στο χωριό και τον ιερό αυτό τόπο λατρείας στον λόφο .
Η προσπάθεια του Βάνια ήταν φιλότιμη και εθελοντική . Ο Βάνιας ήταν ο κατ’ εξοχήν χορηγός της αγοράς των υλικών για το χτίσιμο του μικρού ναού . Επίσης ήταν ο χτίστης .Το 2004 έχτισε το εκκλησάκι και για να γίνει αυτό το μνημείο λατρείας κουβάλησε πέτρες , σχεδίασε , χάραξε , έκτισε , σοβάτισε , διακόσμησε και στόλισε μόνος του , έχοντας πάντα την αγαπημένη του Ζωή στο πλευρό του .
Έζησε στιγμές πολύ ιερές μαζί με την οικογένειά του και ακολούθησε το παλιό παραδοσιακό έθιμο του Κουρμπάν , το έθιμο της προσφοράς και της θυσίας. Αυτό το έθιμο συνεχίζουν οι απόγονοί του , ο γιός τους και ο αδελφός του .
Σε μεγάλα χάλκινα καζάνια , έβραζαν το αρνί, μοίραζαν το φαγητό σε συγγενείς και φίλους και με την καρδιά γεμάτη ευγνωμοσύνη , γλεντούσαν και τίμησαν τον Άγιο Κωνσταντίνο και Ελένη, τους ισαποστόλους στους οποίους είχαν αφιερώσει τον ναό .
Το Κουρμπάν λέξη που προέρχεται από την τουρκική λέξη “κουρμπάν” που σημαίνει θυσία , συνιστά μια έννοια που οι Πόντιοι την είχαν πάντα κοντά στην καρδιά τους . Ζητούν την βοήθεια και χάρη του Αγίου στην περίπτωσή μας των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και πιστεύουν στην δυναμή τους .
Εξ’άλλου στην γλώσσα τους υπάρχει η έκφραση “γουρμπάν να ίνουμε” δηλαδή να γίνω θυσία για σένα . Οι Πόντιοι μετατρέπουν το αρχικό κ σε γ και έχουμε από κουρμπάν , γουρμπάν .
Οι Πόντιοι ομογενείς έφεραν μαζί τους τα ήθη και έθιμά τους και τα κρατάνε τιμώντας τους προγόνους τους . Όλοι μαζί γινόταν συμμέτοχοι αυτής της παραδοσιακής γιορτής . Είναι γνήσιοι θεματοφύλακες της Παράδοσης και της Ιστορίας και έχουν φροντίσει να τα μεταδώσουν και στα παιδιά και στα εγγόνια τους. Αυτά τα έθιμα , τους θρύλους και την ιστορία τα μεταβιβάζουν μαζί με την αγάπη και την εκτίμησή τους προς τον τόπο που τους δέχθηκε.
Αλλά το ταξίδι της οικογένειας Γιαννακίδη
δεν ξεκίνησε από το Μαυρονέρι . Οι πρόγονοί τους έφυγαν από τον Πόντο και εγκαταστάθηκαν στην Γεωργία , στην περιοχή της Τσάλκας. Γιαννακίδης Βάνιας και η Ζωή το γένος Γαβριηλίδου ήρθαν από το ποντιόφωνο χωριό Γκουμπάτι της Τσάλκας , της Γεωργίας .
Από τον Πόντο έφυγαν οι πρόγονοί τους και εγκαταστάθηκαν, κούρνιασαν στις περιοχές της Τσάλκας και αλλού . Κάποιοι ήρθαν στην Ελλάδα το 1922 και κάποιοι έμειναν στην Τσάλκα .
Το 1991 με την διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες τους και να έρθουν στην Μητροπολιτική Ελλάδα . Οι Πόντιοι λεγόμενοι άκυρα Ρωσοπόντιοι, είχαν την άδικη μοίρα να είναι ” στα ξένα Έλληνες και στην Ελλάδα ξένοι”.
Έτσι ήρθαν ο Βάνιας και η Ζωή με τα τρία τους παιδιά στο Μαυρονέρι . Ο Μίκης, η Ινέσσα και η Σοφία αγάπησαν τον τόπο μας και επισκέπτονταν τακτικά τούς γονείς τους . Ο Μίκης πήρε από την Πόντια νουνά του το όνομα του μεγάλου Έλληνα μουσικοσυνθέτη Μίκη Θεοδωράκη , που τον θαύμαζε πολύ.
Ο Βάνιας έγινε γρήγορα ο συγχωριανός μας στην μικρή κοινωνία του Μαυρονερίου .
Ωστόσο η μοίρα του Βάνια δεν ήταν εύκολη. Πέθανε νέος ,μόλις στα 63 του χρόνια , αφήνοντας πίσω του ένα έργο που κανείς δεν θα ξεχάσει. Το εκκλησάκι του , η προσευχή του και το όραμά του, παρέμειναν ζωντανά στην καρδιά μας . Ειδικά το εκκλησάκι , αυτό το λιτό μνημείο πίστης και παράδοσης , συνεχίζει να αγκαλιάζει τους επισκέπτες του , προσφέροντας μια μοναδική θέα και γαλήνη στους προσκυνητές.
Το έργο του μεγάλο όπως και η καρδιά του. Έχτισε το σπίτι του στην άκρη του χωριού και το ξωκλήσι στην άλλη άκρη. Το αφιέρωσε στους Ισαπόστολους Κωνσταντίνο και Ελένη . Κωνσταντίνος ήταν ο πατέρας του Βάνια και Ελένη ήταν η γυναίκα που του χάρισε την Ζωή του, η πεθερά του .
Αυτό το εκκλησάκι έδωσε ομορφιά στο τοπίο του Μαυρονερίου . Αποτελεί μαζί με το ξωκλήσι του Αη Δημήτρη, τα στολίδια του χωριού μας . Έχει επιβλητικό τοπίο με θέα που συγκλονίζει. Εκεί πάνω στην φύση μπορείς να κάνεις μιά αληθινή προσευχή και να βρεις την γαλήνη, την ζεστασιά και την θαλπωρή του Θεού που αναζητάς τόσο ψηλά ,σε αυτό το ύψος.
Αυτό το ιδιωτικό , οικογενειακό κουκλίστικο εκκλησάκι είναι μνημείο της λατρείας μας και της πίστης . Ο δημιουργός του ο Βάνιας είχε μεγάλη επιθυμία να χτίσει αυτό το πανέμορφο εκκλησάκι και αυτό φάνηκε από την απλοχεριά του
Εκεί σε κάθε γιορτή στις 21 Μαΐου γίνεται η ενότητα της κοινότητας των ανθρώπων που ήρθαν από μακρινό τόπο, όπως και οι πρόγονοί τους .
Όσοι το επισκεφθήκαμε σίγουρα το έχουμε βάλει στο μυαλό μας ,στην καρδιά μας. Είναι ανάμεσα στην Ανατολή και την Δύση που κάθε μια δίνει τα σκήπτρα της με όλο το μεγαλείο . Η επίσκεψη σε αυτό σε κάνει να νοιώθεις την αύρα του και να κλειδώνεις μαγικές εικόνες . Εκεί πάνω ο αέρας θα σε κάνει συντροφιά και θα είσαι ευτυχής σε αυτό το τοπίο .
Το εκκλησάκι έχει λιτό διάκοσμο και αυτό αντανακλά την λιτότητα και την ταπεινότητα των ιδρυτών .Αυτή η απλότητα δίνει και την γοητεία . Ενώνει το παρελθόν με το παρόν και συνεχίζει να μας θυμίζει τη σημασία της πίστης και της αφοσίωσης. Αυτό το μικρό θαύμα το συντηρεί και το φροντίζει η οικογένεια του Βάνια , που δεν έζησε πολλά χρόνια να το καμαρώνει . Όποιος το επισκεφτεί , ποτέ δεν το ξεχνά .
Είθε το έργο του Βάνια και όλων εκείνων που με αγάπη και πίστη το στήριξαν, να αποτελεί έμπνευση και οδηγό για όλους μας .
Όσοι κοπιάζουν για την ευπρέπειά του είθε να ζήσουν πολλά χρόνια !
Όπως αναφέρει ο Γεώργιος Ρίτσος στην ποίησή του :
“Τ’ άσπρο ξωκλήσι στην πλαγιά ,
κατάγναντα στον ήλιο, πυροβολεί με το παλιό , στενό παράθυρό του,
Και στην καμπάνα του αψηλά , στον πλάτανο δεμένη ,τηνε κουρντίζει ολονυχτίς για τα Αϊ- Λαού την σχόλη»
Η εικόνα του εξωκκλησιού στον λόφο, φως και σκιά , ζωή και θυσία, είναι αυτή που βλέπουμε κι εμείς από το Μαυρονέρι . Το εκκλησάκι του Βάνια , με την αφοσίωση και την αγάπη του , είναι το παράθυρο που βλέπει προς τον ουρανό .
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2024