Τα Έθιμα του Γάμου στο Μαυρονέρι
Στο Μαυρονέρι ο γάμος δεν ήταν απλώς ένα προσωπικό γεγονός, αλλά μια συλλογική γιορτή, μια σύνθεση από παραδόσεις που περνούσαν από γενιά σε γενιά. Ήταν μια ευκαιρία να ενωθούν οικογένειες και να γιορτάσει το χωριό .
Ο γάμος ξεκινούσε πολύ πριν την ίδια την τελετή, με τον αρραβώνα να αποτελεί το πρώτο βήμα. Όταν οι δύο οικογένειες συμφωνούσαν, ο γαμπρός έστελνε «το λόγο» στους γονείς της νύφης, συχνά με κάποιον συγγενή ή φίλο, ζητώντας την επίσημα σε γάμο.
Η προετοιμασία περιλάμβανε την προίκα της νύφης. Οι γυναίκες της οικογένειας δούλευαν μήνες, ακόμα και χρόνια, για να υφάνουν τα προικιά που ήταν λευκά σεντόνια, χρωματιστά κιλίμια, παπλώματα , μαξιλάρια και κουβέρτες. Η προίκα μεταφερόταν στο σπίτι του γαμπρού λίγες μέρες πριν τον γάμο, συνήθως σε μια πομπή με τραγούδια και όργανα.
Το βράδυ πριν τον γάμο, γινόταν η τελετή του ξυρίσματος του γαμπρού. Οι φίλοι και οι συγγενείς συγκεντρώνονταν στο σπίτι του, όπου ένας στενός φίλος ή αδελφός τον ξύριζε, ενώ οι υπόλοιποι τραγουδούσαν τραγούδια της χαράς. Ήταν μια συμβολική πράξη, που σήμαινε την προετοιμασία του γαμπρού για τον νέο του ρόλο.
Την ίδια ώρα, στο σπίτι της νύφης, η νουνά της με τις φίλες της την έλουσαν ,την χτένιζαν και στόλιζαν τη νύφη, σαν να ετοίμαζαν μια πριγκήπισσα για την στέψη της .
Την ημέρα του γάμου, ο γαμπρός και οι συγγενείς του πήγαιναν στο σπίτι της νύφης με όργανα και τραγούδια για να τη «ζητήσουν». Η νύφη, όμως, δεν έβγαινε αμέσως. Οι συγγενείς της έκαναν πως δεν ήθελαν να την αφήσουν κι αυτό δημιουργούσε ένα παιχνιδιάρικο παζάρι. Τελικά, ο γαμπρός πρόσφερε δώρα ή χρήματα, και η νύφη έβγαινε, συνοδευόμενη από τις φίλες της. Η νύφη έβγαινε από το πατρικό της και γινόταν ο αποχαιρετισμός της από τους δικούς της με συγκίνηση . Το ίδιο γινόταν και στο σπίτι του γαμπρού. Το κλαρίνο έπαιζε το λυπητερό τραγούδι του αποχωρισμού και όλοι ήταν συγκινημένοι και έτρεχαν δάκρυα από τα μάτια τους. Μετά χόρευε έναν χορό μαζί με όλους τους δικούς της .
Η διαδρομή προς την εκκλησία ήταν μια γιορτή. Η νύφη και ο γαμπρός πήγαιναν χωριστά, συνοδευόμενοι από τους συγγενείς και τους φίλους τους. Οι πομπές συναντιόνταν στην είσοδο της εκκλησίας και αυτή η στιγμή ήταν συμβολική . Ο γάμος δεν ένωνε μόνο δύο ανθρώπους αλλά και δύο οικογένειες και σε μεγάλο βαθμό όλο το χωριό . Έξω από την εκκλησία ο ιερέας τους περίμενε και τους υποδεχόταν.
Κατά τη διάρκεια της τελετής, υπήρχαν διάφορες μικρές προλήψεις. Για παράδειγμα κάποιες νύφες τα νεότερα χρόνια προσπαθούσαν να πατήσουν το πόδι του γαμπρού όταν έλεγαν το «Ησαΐα χόρευε», για να έχουν τον πρώτο λόγο στο σπίτι. Στο τέλος της τελετής, οι συγγενείς έριχναν ρύζι και κουφέτα στο ζευγάρι, για να έχουν ευτυχία και αφθονία στη ζωή τους.
Μετά την τελετή, όλοι κατευθύνονταν στο σπίτι του γαμπρού , όπου η πεθερά περίμενε το ζευγάρι για να το υποδεχθεί . Στην πόρτα του σπιτιού κερνούσε την νύφη γλυκό με το κουταλάκι για να είναι γλυκές οι σχέσεις τους και έβαζαν την νύφη να σπάσει ένα πιάτο με το τακούνι της για την καλοτυχία .Εκεί στην πόρτα οι συγγενείς του γαμπρού χάριζαν δώρα στην νύφη όπως κουβέρτες , πετσέτες , υφάσματα .
Μετά σε μεγάλο χώρο ή στις αποθήκες του Συνεταιρισμού του χωριού όπως είχε καθιερωθεί για χρόνια ,γινόταν το γλέντι. Τα τραπέζια ήταν γεμάτα με φαγητά όπως κρέας ,πατάτες ,ρύζι ,τουρσιά και γλυκά πουρμάδες και ωτία . Οι μουσικοί έπαιζαν παραδοσιακά τραγούδια, και ο χορός διαρκούσε μέχρι το ξημέρωμα. Όλο το Μαυρονέρι παρεβρίσκονταν στο γλέντι αφού ήταν καλεσμένοι όλοι οι χωριανοί και ο γάμος ήταν ένα μεγάλο γλέντι για το χωριό . Εκεί γινόταν και το έθιμο “σατσού ” ή «κιουρούς” που ήταν το χάρισμα, δηλαδή το δώρισμα , η προσφορά των δώρων για το νέο ζευγάρι. ‘Ένας χωριανός που είχε το χάρισμα του εκφωνητή , φώναζε τα δώρα και τα έγραφαν σε ένα βιβλίο . Τα νεότερα χρόνια εκφωνητής ήταν ο Καλτσίδης Γιώργος, ο γνωστός Καραγιάννης, που είχε ταλέντο σε αυτό και έλεγε και ανέκδοτα . Πρώτα χάριζαν οι γονείς του γαμπρού, μετά της νύφης, οι συγγενείς και όλο το χωριό . Τα χρηματικά ποσά ήταν μεγάλα και κάποιοι χάριζαν και ζώα ,όπως μια αγελάδα , πέντε πρόβατα. Όλα αυτά ήταν απαραίτητα για το ξεκίνημα της κοινής ζωής του ζευγαριού. Στο τέλος έλεγαν το τελικό ποσό που μαζεύτηκε και παρέδιδαν τα χρήματα μαζί με το τετράδιο στον μπαμπά του γαμπρού. Εκείνος ευχαριστούσε όλους για την εισφορά στους και έδινε ένα ποσό στους οργανοπαίκτες με την προτροπή να παίξουν .
Μετά τα μεσάνυχτα γινόταν το έθιμο “Θήμιγμα” ή “Θήμισμα ” που η λέξη προέρχεται από παράφραση του ρήματος φημίζω =επαινώ . Στον χορό έμπαιναν εφτά ζευγάρια και στο τέλος ήταν ένας μόνος χορευτής , το λεγόμενο “τεκ” από την τουρκική λέξη που σημαίνει μόνος . Όλοι κρατούσαν αναμμένα κεριά .
Στην μέση ο λυράρης και ο νταουλτζής έδιναν τον σκοπό του ομάλ και τραγουδούσαν το τραγούδι με προτροπές στη νύφη να αγαπά ,να σέβεται και να εκτιμά τους γονείς του γαμπρού καλύτερα και από τους δικούς της .
Στο Μαυρονέρι οι άνθρωποι γίνονταν ένα με το τραγούδι και τον χορό και η ζωή τους, με όλες τις δυσκολίες, γινόταν μελωδία . Ο χορός στους γάμους δεν είχε ηλικία . Όλες οι γενιές ενώνονταν σε έναν κύκλο που δεν είχε αρχή και τέλος . Και το γλέντι κρατούσε μέχρι το ξημέρωμα. Ο γάμος στο Μαυρονέρι δεν τελείωνε ποτέ με το ξημέρωμα της Κυριακής.Τη Δευτέρα ,η γιορτή συνεχιζόταν με ένα δεύτερο γλέντι πιο χαλαρό αλλά εξίσου ζωντανό . Ήταν σαν το χωριό να αποχαιρετούσε τη γιορτή ,παραδίδοντας το ζευγάρι στη νέα του ζωή .
Ο γάμος στο Μαυρονέρι ζούσε μέσα στις διηγήσεις .Για χρόνια μετά τον γάμο, οι άνθρωποι του χωριού μιλούσαν για τη γιορτή, το γλέντι, τα τραγούδια και την ομορφιά της νύφης. Ο γάμος στο Μαυρονέρι ήταν μια ιστορία που γινόταν κομμάτι της συλλογικής μνήμης του χωριού.