Τα Γιατροσόφια στο Μαυρονέρι
Πριν η ιατρική επιστήμη φτάσει σε κάθε χωριό ,οι άνθρωποι βασίζονταν στη φύση και την λαϊκή σοφία για να γιατρέψουν τον πόνο και τις ασθένειες .Στο Μαυρονέρι, τα γιατροσόφια ήταν καθημερινό κομμάτι της ζωής των κατοίκων . Ακολουθώντας την γνώση που έφεραν οι πρόγονοί τους από τις πατρίδες τους ,αξιοποιούσαν τα φαρμακευτικά φυτά και τα υλικά της φύσης για να φτιάξουν αλοιφές , αφεψήματα και επιθέματα.
Οι θεραπείες αυτές ,αν και μπορεί να φαίνονται σήμερα εξωπραγματικές συχνά στηρίζονται σε επιστημονικά αποδεδειγμένες ιδιότητες των βοτάνων . Μέσα από την σοφία των απλών ανθρώπων, αναδείχθηκαν οι θεραπευτικές ιδιότητες των φυτών, οι οποίες αργότερα επιβεβαιώθηκαν από την επιστήμη της φαρμακολογίας.
Έτσι ανακούφιζαν τον πόνο του ασθενούς με αυτά τα παρασκευάσματα , τα φυσικά φάρμακα
Για τον πονόδοντο έδιναν τσίπουρο και γαρυφαλέλαιο . Όλοι μας θυμόμαστε αυτόν τον τρόπο για τον πονόδοντο που είχαμε μικροί. Ανακουφιζόμασταν από τον πόνο λίγο αφού ζαλιζόμασταν από την κατανάλωση του τσίπουρου . Το γαρυφαλέλαιο, αναισθητικό και αντισηπτικό χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα στην σύγχρονη οδοντιατρική.
Κλασσικό γιατροσόφι για τον βήχα το τσάι με λεμόνι και μέλι που καταπραΰνει τον ερεθισμένο λαιμό . Επίσης αφέψημα γλυκάνισου που έχει αποχρεμπτικές ιδιότητες και βοηθά στον καθαρισμό των πνευμόνων.
Το σπαθόχορτο, γνωστό ως βαλσαμόχορτο ,είχε αντιφλεγμονώδεις και επουλωτικές ιδιότητες. Θυμάμαι που το μαζεύαμε έξω από το χωριό κατά μήκος του δρόμου. Και οι γιαγιάδες μας το αποξήραιναν και το έφτιαχναν τσάι .
Την ρίγανη την έκαναν έμπλαστρο για τους μυϊκούς πόνους .
Πολύ συχνά είχαν διάρροιες γιατί τα τρόφιμα δεν συντηρούνταν σωστά στις υψηλές θερμοκρασίες και έτσι δηλητηριάζονταν . Τότε έπιανε δουλειά ο ωμός καφές με το λεμόνι και το μαύρο τσάι .
Τον καπνό από τσιγάρο τον χρησιμοποιούσαν για σταμάτημα αιμορραγιών σε πληγές.
Στις μελανιές από χτυπήματα έβαζαν κρεμμύδι χοντροκομμένο .
Οι τσουκνίδες που χρησιμοποιούσαν στην διατροφή τους είχαν θεραπευτικές ιδιότητες . Με τις τσουκνίδες έφτιαχναν καταπλάσματα .
Το χαμομήλι τούς ανακούφιζε από τον πονόλαιμο , την γρίπη και τις ερεθισμένες περιοχές του δέρματος. Το χαμομήλι είχε καταπραϋντική δράση .
Χρησιμοποιούσαν το γάλα , τα γιαούρτια , τα πασκιτάνια , τα βουτύρατα για κάθε νόσον. Το γιαούρτι πλούσιο σε προβιοτικά, βοηθούσε στην επούλωση πληγών . Το βούτυρο λειτουργούσε ως βάση για πολλές σπιτικές αλοιφές .
Πίστευαν πολύ σε αυτά τα γιατροσόφια και τα βότανα και εκτός από αυτά , υπήρχαν και οι “αόρατες θεραπείες», όπως το ξεμάτιασμα και το γήτεμα . Αυτές οι πρακτικές ενίσχυαν την ψυχική διάθεση και την αυτοπεποίθηση του ασθενούς . Στο χωριό είχε ξεματιάστρες και γητεύτρες .
Το ξεμάτιασμα ήταν μια θεραπευτική τελετή για την ανακούφιση από τον πονοκέφαλο .Η πεποίθηση ήταν ότι το “κακό μάτι” προκαλούσε τον πόνο και η “ξεματιάστρα” διάβαζε προσευχές με λάδι, που έσταζε μέσα στο νερό . Το ξεμάτιασμα στηριζόταν στην αυθυποβολή, την πίστη ότι θα νοιώσεις καλύτερα .
Οι “γητεύτρες ” ειδικεύονταν στις δερματικές παθήσεις όπως μυρμηγκίες , έκζεμα ,πληγές .
Με συνδυασμό προσευχών και φυσικών αλοιφών , συχνά με βάση το βούτυρο , βοηθούσαν στη θεραπεία δερματικών προβλημάτων.
Η θεραπεία σε αυτές τις περιπτώσεις ήταν σίγουρη αφού σήμερα η Επιστήμη παραδέχεται την αυθυποβολή . Η αυθυποβολή είναι η πίστη ότι θα γίνω καλά και έτσι αναπτύσσω δυνάμεις για να ξεπεράσω αυτήν την δερματοπάθεια . Δηλαδή δυναμώνει το ανοσοποιητικό μου σύστημα και την αντιμετωπίζει με επιτυχία .
Στο Μαυρονέρι η Ελένη η Παπαδοπούλου (του Κότου) ήταν φημισμένη γητεύτρα .
Πολύς κόσμος δέχθηκε τις υπηρεσίες της και τις συμβουλές της και θεραπεύθηκε . Κι εγώ μικρούλα πήγα στο σπίτι της και μού διάβασε το έκζεμα , την μούτσα όπως το έλεγαν στο Μαυρονέρι . Άλειψε ένα κρεμώδες υλικό από βούτυρο και το διάβασε κάνοντας το σχήμα του σταυρού. Μού έδωσε ένα μικρό κουτάκι από την αλοιφή και το άλειφα για δέκα μέρες . Το έκζεμα εξαφανίστηκε . Επίσης πολύ ικανή ήταν στο γήτεμα για τις κούτσες , τις μυρμηγκίες .Αν τις διάβαζε η θεία Ελένη εξαφανίζονταν .Από τα γύρω χωριά και από μακρινά μέρη ερχόταν κόσμος να την επισκεφθεί και να θεραπευτεί . Ακόμα και σήμερα μιλούν για τις θεραπευτικές της ικανότητες .
Η Επιστήμη έχει αναγνωρίσει την αξία των βοτάνων και τής αυθυποβολής .Μέσα από αυτά τα φαρμακευτικά φυτά ανακαλύφθηκαν τα σημερινά φάρμακα και μετά την ανακάλυψη της χημείας παρασκευάζονται και συνθετικά φάρμακα στα εργαστήρια.
Τα γιατροσόφια του Μαυρονερίου είναι ένας θησαυρός γνώσης και λαϊκής σοφίας. Τα φαρμακευτικά φυτά , τα ξεματιάσματα ,
τα γητέματα προσέφεραν στους ανθρώπους ελπίδα και ανακούφιση και όλα δείχνουν έναν κόσμο όπου η πίστη , η αλληλεγγύη και η γνώση της φύσης, ήταν τα θεμέλια του χωριού μας !
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2024