Το Έθιμο Χατίρ Αλμαγιά των Μαυρονεριωτών .
Στην καρδιά της ανθρώπινης ύπαρξης , εκεί όπου η ζωή συναντά τον θάνατο , υπάρχει ο φόβος , η αδυναμία και η αβεβαιότητα μπροστά στην πιο δύσκολη στιγμή , την απώλεια . Αλλά ακόμη και τότε , τα έθιμα που περνούν από γενιά σε γενιά προσφέρουν παρηγοριά και έμπνευση .
Στο Μαυρονέρι , η παράδοση αυτή εξακολουθεί να ζει , έχοντας βαθιά ριζώσει στην συνείδηση των ανθρώπων . Το έθιμο “χατίρ-αλμαγιά,” ,είναι ένα από τα πιο συγκινητικά και χαρακτηριστικά του χωριού μας .
Οι Πόντιοι τιμούσαν εξαιρετικά από πάντα τη μνήμη των νεκρών τους. Επικρατούσε πλούσια η εθιμολογία με σεβασμό στον κεκοιμημένο και τη μνήμη του, αλλά και στην παρηγοριά των δικών του , μετά από το γεγονός της απώλειας .
Η λέξη “χατίρ” από την τουρκική λέξη χάρη και το “αλμαγιά ” που σημαίνει συλλυπητήρια .
Οι Πόντιοι στις χαρές και στις λύπες ήταν πάντα μαζί και εξέφραζαν από καρδιάς αυτή την συμπαράσταση . Όλοι συγγενείς και χωριανοί έδειχναν την αλληλεγγύη τους συμπαραστέκονταν στο πένθος και τιμούσαν με κάθε τρόπο την μνήμη του εκλιπόντα.
Οι επισκέψεις στην οικογένεια του εκλιπόντος σε καθημερινή βάση , ήταν ένα κοινό και πολύ σημαντικό έθιμο . Με αυτόν τον τρόπο εκδήλωναν τη συμπάθεια και τη συμπόνια τους στην οικογένειά του και την τιμή στον ίδιον. Πρόσφεραν χρήματα και διάφορα υλικά αγαθά , που χρειάζονταν η οικογένεια για τις ημέρες του πένθους, όπως καφέ, ζάχαρη κουλουράκια , χυμούς, φρούτα.
Επίσης στους πολύ κοντινούς συγγενείς του κεκοιμημένου έδιναν παντόφλες ,ζακέτες, ρόμπες, πετσέτες, μαξιλαροθήκες. Αυτά τα μικρά αλλά σημαντικά δώρα αποτελούσαν μια χειρονομία αγάπης και αλληλεγγύης .
Ήταν πολύ συγκινητικό το νοιάξιμο και τότε, η μικρή κοινωνία του χωριού μας , λάμβανε μέρος σύσσωμη . Συμπαραστέκονταν όλοι οι χωριανοί με τις επισκέψεις στο σπίτι των πενθούντων για το θλιβερό γεγονός που βίωναν . Έδειχναν συμπόνια και αγάπη στην απόλυτη θλίψη που είχαν οι συγγενείς .Αυτή η επικοινωνία με συγκινητικά λόγια επισφράγιζε την αγάπη , την εκτίμηση και τον σεβασμό που έτρεφαν για τον συνάνθρωπό τους .Και τον τιμούσαν με την παρουσία τους στο σπιτικό του .
Αυτά όλα έδειχναν το ενδιαφέρον των συγχωριανών και ότι δεν θα είναι μόνοι , για να περάσουν αυτήν την μακρά και δύσκολη περίοδο της απώλειας , του δικού τους ανθρώπου και τον αβάσταχτο πόνο του πένθους. Αυτή η ηθική συμπαράσταση , βοηθούσε πολύ και στους μεταξύ τους δεσμούς και τους έκανε πιο δυνατούς. Έτσι ο θάνατος ήταν ένα γεγονός που συνένωνε τους ανθρώπους και τούς έδινε πίστη και ελπίδα ότι θα τα καταφέρουν. Οι ευχές ήταν και παρέμεναν για τους οικείους μεγάλη παρηγοριά στην ψυχή τους .
Στο Μαυρονέρι , τα έθιμα αυτά αποτελούν γέφυρες μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος . Μας θυμίζουν τη σύνδεσή μας με τόσο ρίζες μας , την έννοια της οικογένειας και του χωριού και την δύναμη που μπορεί να βρει κάποιος στην αλληλεγγύη των άλλων . Ένα από τα βασικά διδάγματα που μας προσφέρουν αυτά τα έθιμα είναι ότι παρά τις δυσκολίες και την απώλεια, όλοι μας είμαστε θνητοί .Έτσι συνδεόμαστε από το κοινό ανθρώπινο συναίσθημα της αλληλοκατανόησης.
Ελένη Τσιφτσόγλου – Παπαδοπούλου
Έτος 2024