Το Αλάι του Γάμου στο Μαυρονέρι .
“Εχπάστεν όλο το αλάι
την νύφε για να πάρνε
α σή κυρού ατς
και σή γαμπρού να φέρνε…
Ελάτε άς χορεύουμε
δύο τρία ημέρας
άς τραγωδούμε ούλ μαζί
χατίρ τη περιστέρας “.
Μια από τις πιο αυθεντικές και συγκινητικές στιγμές στην παράδοση του Μαυρονερίου είναι το “αλάι” της νύφης . Αυτή η γαμήλια πομπή που συνοδεύει στην νύφη στην εκκλησία αποτελεί μια ανεπανάληπτη εμπειρία , γεμάτη ήχους , χρώματα και συναισθήματα.
Είναι το ταξίδι της νύφης από το πατρικό της σπίτι ως τον νέο της προορισμό , την κοινή της ζωή με τον γαμπρό .
Η λέξη “αλάι” προέρχεται από την τουρκική λέξη alay που σημαίνει “πομπή ” , “παρέλαση “, αλλά έχει και ρίζες πιο βαθιές , στο αρχαίο ελληνικό ” αλλάγιον” που σημαίνει αλλαγή , μεταμόρφωση αλλά στην εξέλιξη της γλώσσας το “αλλάγιον ” πέρασε και στην βυζαντινή ελληνική γλώσσα και επηρέασε την τουρκική λέξη . Από εκεί επανήλθε στην ελληνική ως αλάι που σημαίνει πομπή, παρέλαση , συνοδεία .
Το αλάι ξεκινά από το σπίτι της νύφης . Ντυμένη με το νυφικό της , η νύφη στέκεται στο κέντρο της αυλής , περιστοιχισμένη από συγγενείς και φίλους . Όλοι φορούν τα καλά τους ρούχα και τα χαμόγελα είναι διάπλατα. Οι άνδρες κρατούν στα χέρια μπουκάλια ούζο , ενώ οι γυναίκες τελειώνουν τα τελευταία στολίσματα της νύφης .
Ξαφνικά ηχούν τα πρώτα χτυπήματα του νταουλιού . Είναι ο Ανέστης ο Χρυσοστομίδης με το μεγάλο του νταούλι , που αναγγέλλει την έναρξη του ταξιδιού . Ο ήχος του είναι σαν την καρδιά της γιορτής , σταθερός , ρυθμικός . Το κλαρίνο του Γιώργου του Σιδερίδη , του Κώστα του Παπαδόπουλου του γνωστού Κότου ή του Ευρυστένη του Ασλιχανίδη, αρχίζει να παίζει σκοπούς ,που είναι βαθιά χαραγμένοι στις ψυχές των Μαυρονεριωτών. Αυτή η μουσική είναι η ίδια η μνήμη του χωριού που ξυπνά και γίνεται παρόν .
Οι συγγενείς και οι φίλοι της νύφης σχηματίζουν μια πομπή , έναν ζωντανό χορό και όλοι μαζί ξεκινούν για την εκκλησία. Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν οι μορφές των γονιών και των φίλων ,που ενώνονται . Όλοι μετέχουν στο αλάι από τον πιο μικρό ως τον πιο μεγάλο . Η θεατρικότητα της στιγμής είναι μέρος του δρώμενου . Οι πρωταγωνιστές δεν παίζουν ρόλους , ζουν αληθινά την χαρά .
Πολλές φωτογραφίες έχουν απαθανατίσει αυτήν την στιγμή. Πόση δύναμη έχουν να δίνουν δυνατή λαμπρότητα στο γεγονός της συνοδείας της νύφης στην εκκλησία στην “χαρά “, στα στεφανώματα , όπως λένε τον γάμο . Όλοι οι πρωταγωνιστές αυτού του χορικού με έντονη θεατρικότητα συνοδεύουν και χορεύουν . Η θεατρικότητα είναι και απαραίτητη σε αυτές τις στιγμές .
Οι Μαυρονεριώτες έδειχναν πολύ έντονα την χαρά τους και όλα τα συναισθήματα που πηγάζουν από αυτήν .Όλο το χωριό γιορτάζει και είναι εδώ αφού είναι όλοι καλεσμένοι ,για να ζήσουν αυτήν την χαρά . Οι άνδρες με το μπουκάλι του ούζου στα χέρια συμπληρώνουν την ευφορία και την δυναμώνουν μέσα από την ιδιότητά του να τους ευφραίνει την καρδιά .
Η λιτότατη καθημερινή ζωή των Μαυρονεριωτών της εποχής εκείνης, έχει δυσανάλογη απλοχεριά με το γλέντι του γάμου. Στο γάμο έχουν πολύ ανοικτά τα χέρια και τις καρδιές τους .Όλα είναι άφθονα .
Από τα φαγητά , το ποτό , τα γλυκίσματα μέχρι την εξωτερίκευση των συναισθημάτων τους
Το νταούλι του Ανέστη Χρυσοστομίδη ακολουθεί το συνταίριασμα με το κλαρίνο και δίνει τον σκοπό . Ο νταουλτζής ο Ανέστης αποδίδει τον ρυθμό και το ισοκράτημα . Αυτό το κρουστό παραδοσιακό μας όργανο κάνει την καρδιά να “ταράεται “.
Συγκεκριμένοι οι σκοποί του γάμου που παίζουν οι οργανοπαίκτες μας και γνωρίζουν καλύτερα από όλους να δίνουν φτερά στα πόδια των χορευτών .
Γνώριμες φυσιογνωμίες γύρω από την νύφη χορεύουν , γελάνε και διασκεδάζουν .Τότε ήταν η όμορφη νεολαία εκείνης της εποχής , που τώρα είναι γονείς μας , παππούδες μας και γιαγιάδες μας . Και τους αναζητούμε στις φωτογραφίες ανάμεσα στον κόσμο και χαιρόμαστε που τους βλέπουμε στα νιάτα τους. Κάποιοι δεν υπάρχουν .Πέρασαν έζησαν χαρές και λύπες όπως εμείς, έφυγαν αλλά οι αναμνήσεις μένουν ζωντανές .
Όλο το “αλάι” της νύφης θα σταματήσει σε κάποιο σταυροδρόμι και θα επιδοθεί σε κάποιο σύντομο χορό μπροστά στην νύφη με το ούζο στα χέρια . Η μουσική και το ούζο θα βοηθήσουν στην ανάταση της ψυχής τους .
Μέχρι την επόμενη ” Χαρά ” έχουν χαρά μέσα στην καρδιά τους. Και οδηγούν την νύφη και χώρια τον γαμπρό έξω από την εκκλησία όπου τους περιμένει ο παπάς για να τούς πάρει από το χέρι και να τους οδηγήσει μέσα .
Εκεί που θα ανταλλάξουν όρκους πίστης και αγάπης ενώπιον Θεού και ανθρώπων.
Το αλάι της νύφης δεν είναι μόνο μια παράδοση . Είναι μια ζωντανή αφήγηση της ίδιας της ζωής . Το αλάι της νύφης δεν ήταν μόνο η διαδρομή από το πατρικό σπίτι στην εκκλησία, αλλά ήταν το ταξίδι από την παράδοση στην αιωνιότητα.
Ελάτε ας χορεύουμε !
Λεξιλόγιο: εχπάστεν =ξεκίνησε
το αλάι =η πομπή
κυρός =πατέρας
Ελένη Τσιφτσόγλου -Παπαδοπούλου
Έτος 2024