Το Κλαρίνο του Καρς στο Μαυρονέρι.
Η παράδοση της μουσικής στο Μαυρονέρι έχει βαθιές ρίζες , οι οποίες φτάνουν μέχρι την πολυπολιτισμική γη του Καυκάσου και του , όπου οι Έλληνες Πόντιοι , που είχαν μεταναστεύσει εκεί ,δημιούργησαν έναν ιδιαίτερο πολιτιστικό ιστό .Από την πολυκύμαντη και ενδιαφέρουσα περιοχή του Καυκάσου και του Κάρς έχουμε μουσικές παραδόσεις στο χωριό Μαυρονέρι .
Η συνύπαρξη των Ποντίων με άλλους λαούς σε αυτές τις περιοχές του Καυκάσου είχε ώς αποτέλεσμα να επηρεαστούν από άλλα πολιτιστικά στοιχεία . Έτσι εμπλουτίστηκαν με μουσικές επιρροές Ρώσων και Αρμενίων.
Ο παραδοσιακός ζουρνάς έδωσε την θέση του σε ένα εισαγόμενο όργανο με πολλές αρετές , το κλαρίνο .
Από το 1878 μέχρι το 1918 η περιοχή του Καρς έσφυζε από ελληνικότητα καί ζούσαν εκεί ως Ρώσοι υπήκοοι . Έτσι αφομοίωσαν νέα στοιχεία μουσικοχορευτικά χωρίς να αλλοιώσουν τα ήθη και έθιμά τους , ούτε την εθνικότητά τους .
Το κλαρίνο το υιοθέτησαν οι κάτοικοι του Καρς κυρίως από τις μπάντες του Ρωσικού Στρατού και το αγάπησαν πολύ. Φτάνοντας στα χέρια των Ελλήνων του Κάρς και του Καυκάσου το χρησιμοποίησαν ώς έκφραση της μουσικής τους Παράδοσης .
Το νέο δανεικό όργανο συνυπάρχει με την λύρα και τα υπόλοιπα παραδοσιακά μουσικά όργανα του Πόντου και κατακτάει την καρδιά των Ελλήνων Καρσλήδων .
Έτσι χόρευαν όλους τους χορούς που έφεραν από τον Πόντο και τους χορούς που προέκυψαν από τις μουσικοχορευτικές παραδόσεις άλλων λαών , που ζούσαν στον ίδιο τόπο . Οι καινούργιοι χοροί ήταν το κότσαρι , το τας, η καζάσκα , το τούρι και άλλοι .
Γιατί χρησιμοποίησαν το κλαρίνο ; Διότι ήταν ένα νέο όργανο που έπαιζε από πολλές τονικότητες και αλλάζοντας το ηχόχρωμα στις ανάγκες της εκάστοτε τοπικής παράδοσης . Άρα ήταν αναμενόμενο να κυριαρχήσει των άλλων οργάνων με έντονα κελαϊδίσματα και σκληρή χροιά με ζωηρό χαρακτήρα , ύφος που ταιριάζει στον δυναμισμό του Ποντιακού χορού .
Δυστυχώς όμως λόγω των τραγικών γεγονότων και της προσφυγιάς το κλαρίνο δεν γνώρισε την ίδια άνθηση στο Καρς όπως στην Ελλάδα.
Στο Μαυρονέρι μέχρι πριν λίγες δεκαετίες οι χοροί γίνονταν με κλαρίνο.
Κλαρίνο έπαιζε ο Γιώργος Σιδερίδης από το Κιαρέγκ της Τσάλκας , ο Παπαδόπουλος Κώστας ο Κότος, από το Χάσκιοϊ του Αρνταχάν και ο Ασλιχανίδης ο Ευρυσθένης (Ευρυστένης ) από το χωριό Χαλίφογλου του Καρς Καυκάσου . Οι παραδοσιακοί αυτοί Μαυρονεριώτες κλαρινίστες επιβίωσαν μέσα από δυσκολίες, έφεραν τα βιώματά τους και έπαιξαν με την ψυχή τους .
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι ο Ασλιχανίδης Ευρυσθένης , που μεταλαμπάδευσε την γνώση του σε άλλες δύο γενιές , στον γιό του Σάμο και στους εγγονούς του . Έτσι θεωρείται ιστορική η μουσική οικογένεια των Ασλιχανιδαίων του Μαυρονερίου .Ο Ευρυσθένης όπως και οι άλλοι κλαρινίστες έπαιξε σε γάμους και γλέντια και την παράδοση κρατάει ο γιός του ο Σάμος και ο εγγονός του .
Σε κάθε γάμο και γλέντι ακούγαμε το κλαρίνο που συνέπαιρνε την ψυχή . Ακόμη και τα παλιά παραδοσιακά τραγούδια που ήρθαν από τον Πόντο τα εκτελούσαν με το κλαρίνο .
Το κλαρίνο βασίστηκε στην μίμηση των αρχέγονων οργάνων του Πόντου κυρίως της λύρας και του ζουρνά , αλλά χρησιμοποιώντας το δεν αλλοίωσαν αυτά τα τραγούδια .Διατήρησαν την μουσική τους ταυτότητα χωρίς να μεταβάλλουν τον χαρακτήρα της Ποντιακής Παράδοσης .
Και έτσι απολαμβάνουμε στις διασκεδάσεις μας την ομορφιά της ποντιακής λύρας που έγινε ζευγάρι με το δυναμικό κλαρίνο .
Οι νότες του κλαρίνου συνεχίζουν να συγκινούν τους Μαυρονεριώτες, φέρνοντας στις καρδιές τους την ζεστασιά του παρελθόντος και το πάθος των προγόνων τους, που κράτησαν την παράδοση ζωντανή σε κάθε δύσκολη στιγμή . Στο Μαυρονέρι το κλαρίνο είναι η φωνή της ιστορίας, της παράδοσης και της ψυχής των Μαυρονεριωτών.
Στοιχεία πάρθηκαν από το Διεθνές Συνέδριο με θέμα : Πτυχές του Ποντιακού Ελληνισμού : Βίωμα και Γνώση .
Ομιλητής ο Μιχάλης Σιώπης Μουσικολόγος, οργανοπαίκτης , Καθηγητής . Απόφοιτος του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Του Τμήματος Μουσικής Επιστήμης και Τέχνης .